منع تدوين حديث انگيزه ها و پيامدها - شهرستانى، سيد على؛ مترجم سيد هادي حسيني - الصفحة ٦٧٣ - چهار صد اصل

چهار صد اصل‌

رسم شيعه اين بود كه سخنانِ امامانعليهم السلام را در كتاب‌هايى بنويسد. آنان با اين كار از نخستين كسانى به شمار مى‌روند كه به تدوين فقه اسلام پرداختند. استاد مصطفى عبدالرزّاق مى‌گويد:

بى‌دليل نيست كه شيعه به تدوين فقه شتافت [و در اين زمينه پيش‌گام شد] چراكه به عصمتِ امامانشان- يا چيزى در حدّ عصمت- اعتقاد داشتند، و اين كار آنان را واداشت كه قضاوت‌ها و فتواهاى آنان را تدوين كنند[١].

واقع امر همين گونه است؛ به ويژه در عهد امام باقر و صادق عليهم السلام يعنى در اواخرِ خلافتِ امويان و آغاز حكومتِ عبّاسيان كه به ترويج يا ادّعاى سياستِ فضاى باز براى تدوين، پرداخت.

اين دو امام عليهم السلام از اين فرصت استفاده كردند، به ويژه آن زمان كه روى‌آورى قبائل بنى اسد، مُخارق، طى، سليم، غَطْفان، غفّار، ازد، خُزاعه، خَثْعَم، مَخزوم، بنى ضَبَّة، بنى حارث، و بنى عبدالمطَّلِب را ديدند كه جگرگوشه‌هاشان را براى دانش آموختن سوى آنها مى فرستادند[٢].

[١] . الإمام الصادق والمذاهب الأربعه ٣: ٤٩٧؛ تمهيد لتاريخ الفلسفة الإسلاميّة: ٢٥٢.

[٢] . نگاه كنيد به: جعفر بن محمّد، سيّد الأهل.