منع تدوين حديث انگيزه ها و پيامدها - شهرستانى، سيد على؛ مترجم سيد هادي حسيني - الصفحة ٦٣٧ - امام كاظم عليه السلام

از علم الهى و گرايش آنها به لهو و هرزگى يا ديگر علوم، به شدّت تأثير نهاد، بلكه ارتباط نفسى و عقايدى [تعهّدات اخلاقى و اعتقادى‌] امرى دشوار گشت و دست يافتن بر علم حقيقى در چنين امواج خروشانى، امرى ناممكن مى‌نمود.

از اين روست كه امام صادق عليه السلام بر ضرورت حفظ مُدَوَّنات تأكيد ميورزد تا در فضاى ظلمانى اختلاف و سياست‌هاى حاكم، مردم به نور اين كتاب‌ها انس بگيرند.

از امام صادق عليه السلام نقل شده كه آن حضرت و اصحابش كمترين فرصت‌هاى ممكن را براى پرداختن به تدوين از دست نمى‌دادند. آن حضرت به يكى از يارانش فرمود:

تو مطلب را به خاطر نمى‌سپارى، رفيقت كجاست كه برايت بنويسد؟

وى پاسخ داد: به گمانم مشغول كارى است، و من دوست نداشتم در وقتِ نيازم [به اين مسئله‌] تأخير كنم.

امام عليه السلام به شخصى كه در مجلس بود، فرمود: براى او بنويس‌[١].

اصحاب امام عليه السلام آنچه را آن حضرت بر زبان مى‌آورد، در اصول و كتاب‌هايى تدوين كردند؛ بعضى از آنها در ردّ ملحدان مى‌باشد[٢]، و بعضى جواب سؤال‌هاى عبدالله نجاشى (والى اهواز)[٣] و بعضى احكام شرعى كه «جعفريّات» يا اشعثيّات- از باب نسبت به راوى آن ابن اشعث- ناميده شده است‌[٤].

يحيى بن سعيد مى‌گويد:

جعفر [امام صادق عليه السلام‌] حديث طولانى را درباره حج بر من املا كرد[٥].

[١] . دلائل الإمامه: ٥٥٥.

[٢] . نگاه كنيد به الذريعه ٢: ٤٨٤؛ بحار الأنوار ١: ١٥/ ٣٢/ ٥٥.

[٣] . الأربعين( ابن زهره حلبى): ٤٦، حديث ٦.

[٤] . اين كتاب بارها به چاپ رسيده است.

[٥] . نگاه كنيد به: تهذيب التهذيب ٢: ٨٨.