منع تدوين حديث انگيزه ها و پيامدها - شهرستانى، سيد على؛ مترجم سيد هادي حسيني - الصفحة ٢٥٩ - اجتهاداتِ خاصّ عمر

زُرقانى در شرح خود بر المُوطَّأ مى‌گويد: در اينكه اين سجده واجب است يا سنّت، دو قول مشهور هست‌[١]؛ و در اين زمينه از ابو هُرَيره روايت مى‌كند كه رسول خدا سوره نجم را خواند، سجده كرد و مردم- جز دو نفر- با او سجده كردند[٢].

از زيد بن ثابت رسيده كه رسول خدا صلى الله عليه و آله سوره «نجم» را خواند و سجده نكرد[٣].

و در حديث ديگر از آن حضرت روايت شده كه سجده بر كسى كه سوره نجم را بشنود و بر كسى كه آن را تلاوت كند، واجب است‌[٤].

و ديگر احاديثى كه بعدها براى تصحيح موضع خليفه و گرايشات مذهبى كه پديد آمد، وضع شد.

اگر خواننده به اثر قولِ صحابى در احكام رجوع كند، موارد بسيار فراوانى را مى‌يابد[٥] كه از جمله آنها حكم همين مسئله مدّ نظر ماست؛ زيرا مالك استدلالش، بر سنّت نبودن سجده، اين است كه عمر در حضور صحابه سوره نجم را خواند و سجده نكرد و

[١] . شرح الزرقانى ٢: ٢٧.

[٢] . صحيح بخارى ١: ٣٦٣، حديث ١٠١٧.

در اين مأخذ از عبدالله روايت شده كه گفت: پيامبر سوره نجم را در مكّه خواند، خود و كسانى كه همراهش بود سجده كردند جز شيخى كه كفى از ريگ يا خاك برداشت و سوى پيشانى‌اش بالا آورد و گفت: همين مرا كفايت مى‌كند.

عبدالله مى‌گويد: بعدها ديدم كه آن مرد در حال كفر به قتل رسيد.

و مانند آن در منابع زير آمده است: صحيح مسلم ١: ٤٠٥، حديث ٥٧٦؛ سنن دارمى ١: ٤٠٧، حديث ١٤٦٥؛ الأُمّ ١: ١٣٥؛ سنن بيهقى ٢: ٣٢١، حديث ٣٥٧٢.

[٣] . صحيح بخارى ١: ٣٦٤، حديث ١٠٢٢؛ سنن دارمى ١: ٤٠٩، حديث ١٤٧٢؛ سنن ابى داود ٢: ٥٨، حديث ١٤٠٤.

[٤] . المبسوط( سرخسى) ٤: ٢؛ بدائع الصنائع ١: ١٨٠؛ نصب الرايه ٢: ١٧٨؛ و نگاه كنيد به: أثر الأدلّة المختلف فيها: ٣٥٥.

[٥] . به عنوان نمونه نگاه كنيد به: اثر الأدلّة المختلف فيها فى الفقه الإسلامى: ٣٥٣- ٤٣٣.