مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٣٠ - عدد و معدود در فلسفه فیثاغورس

هی أصل الکمال»؛ و ماوراء ذلک فهو زوج الفرد، و زوج الزوج، و زوج الزوج و الفرد.

تقسیم اوّلی اعداد به ٢ و ٣ و ٤ تمام میشود. ٢ عددی است که نه فرد است و نه زوج، ٣ اوّلین عدد فرد است و ٤ اولین عدد زوج. اعداد بعد در واقع مرکباتند.

بنابراین نهایت اعداد اوّل عدد اربعه است که او حدّ کمال اعداد است. به همین جهت به عدد ٤ سوگند خورده میشد و مثلًا گفته میشد: «به حقّ چهارتا».

و یسمی الخمسة عددا دائرا، فإنها إذا ضربتها فی نفسها أبدا عادت الخمسة من الرأس. و یسمی الستة عددا تامّا، فإن أجزاءها مساویة لجملتها؛ و السبعة عددا کاملًا، فإنها مجموع الزوج و الفرد، و هی نهایة اخری؛ و الثمانیة مبتدأة، مرکبة من زوجین؛ و التسعة من ثلاثة أفرد، و هی نهایة اخری؛ و العشرة من مجموع العدد من الواحد إلی الاربعة، و هی نهایة اخری.

فللعدد أربع نهایات: أربعة و سبعة و تسعة و عشرة. ثم یعود إلی الواحد فیقول: أحد عشر ... و یعدّ. و الترکیبات فیما وراء الأربعة علی أنحاء ستّة:

فالخمسة علی مذهب من لا یری الواحد داخلا فی العدد فهی مرکبة من عدد و فرد، و علی مذهب من یری ذلک فهی مرکبة من فرد و زوج.

منظور از صورت اوّل، صورتی است که وحدت خارج از عدد باشد و منظور از صورت دوّم صورتی است که وحدت داخل در عدد باشد.

و کذلک الستّة علی الأول فمرکبة من فردین أو عدد و زوج، و علی الثانی فمرکبة من ثلاثة أزواج؛ و السبعة علی الأول فمرکبة من فرد و زوج، و علی الثانی فمرکبة من فرد و ثلاثة أزواج؛ و الثمانیة علی الأول فمرکبة من زوجین، و علی الثانی فمرکبة من أربعة أزواج؛ و التسعة علی الأوّل فمرکبة من ثلاثة أفراد، و علی الثانی فمرکبة من فرد و أربعة أزواج؛ و العشرة علی الأول فمرکبة من عدد و زوجین أو زوج و فردین، و علی الثانی فما یحسب من الواحد إلی الأربعة و هو النهایة و الکمال. ثم الأعداد الاخری فقیاسها هذا القیاس. قال: و هذه هی اصول الموجودات.

بر مبنای دوم که [١] را داخل در عدد بدانیم، عدد ١٠ مرکب میشود از جمع ١ و ٢ و ٣ و ٤.