مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٨٨ - جود و خیر، رحمت و شفقت

زاویه قائمه حالت اعتدال- و در نتیجه کمال- بین زاویه منفرجه و حادّه است و سطح مستوی کمال برای سایر سطوح غیر مستوی. غایت اعداد، ترتیبشان و غایت اشکال خواص آنهاست ...

از آنجا که موضوع سخن این است که بحث علّیت، شأن کدام علم میباشد؟ مختصر توضیحی درباره ملاک تقسیمبندی علوم میدهیم: علما گفتهاند موضوع هر علم آن است که در آن علم بحث از عوارض ذاتی آن (موضوع) بشود؛ و البته ملاک تشخیص «عوارض ذاتی» از «عوارض غریب» را هم بیان کردهاند. مثلًا در بحث «فاعل» (از دستور زبان و نحو) صحبت از «عوارض ذاتی کلمه» میشود؛ در «مفعول» و منصوبات نیز همین طور؛ ولی اگر ما از «کلمه» به طور اعم سخن گفتیم (نه از حیث اعراب و بنا) در اینجا از عوارض ذاتی (نسبت به اعراب و بنا) خارج شده و عوارض غریب مطرح میشود و مثلًا اگر به ساختمان صیغه کلمه توجه کنیم «علم صرف» حاصل میشود و هر چه که موضوع «صرف» باشد برای «نحو» حکم عوارض غریب را پیدا میکند و بالعکس؛ و نیز اگر از جهت وزن و فصاحت و بلاغت به کلام بنگریم علوم جداگانه تأسیس میشود.