مشمول رحمت است. او لذت خوش بودن به خود حق را نچشیده است تا آن را مهم بشمارد (یا طالب چشیدن آن باشد). همانا آشنایی او با لذات ناقص است و فقط همانها را میخواهد، از ماورای آنها بیخبر است. داستان او نسبت به عارفان داستان کودکان است نسبت به مردان پخته و تجربه دیده. کودکان چون بیخبرند از خوشیهایی که بزرگان طالب آنها هستند و اکتفا کردهاند به خوشیهای بازی، تعجب میکنند از مردان بزرگ و جدّی آنگاه که آنها را بیاعتنا نسبت به آن بازیها و متوجه به غیر آن بازیها میبینند. همچنین کسی که نقصان و عدم قابلیت، چشم او را از مطالعه خوشی حق بسته است دستهای خود را میچسباند به همین لذات نزدیک خود. اینچنین کس از روی کراهت ترک دنیا میکند، و ترک دنیا نمیکند مگر برای اینکه در آینده چند برابر آنها را دریافت دارد، و همانا خدا را بندگی میکند و اطاعت میکند برای اینکه در آخرت به قدر سیری از آن لذت به او بدهد و محشور گردد سوی یک خوراکی لذیذ و آشامیدنی گوارا و همسری خوشرو، در زمانی که بنا بشود قدم به آن دنیا بگذارد. پس چنین شخصی در دنیا و آخرت خود چشم ندارد مگر به لذات شکم و دامن خود.

و آن کس که با راهنمایی باطنی، چشم بصیرتش در وادیهای فداکاری روشن شده است، لذت واقعی را میشناسد و به سوی او رو میآورد در حالی که رقّت میکند به حال آنچنان شخص ناقص که از کمال خود به ضدّ آن رو کرده است هر چند آنچه را که آن ناقص نیز میخواهد به موجب وعدهای که داده شده است به او داده خواهد شد.

شرح: این قسمت بیان سادهای است از اینکه افرادی که خدا را برای امر دیگری غیر از ذات مقدسش عبادت میکنند، به علّت جهالت و بیخبری و نقص آنهاست و در عین حال فضل و رحمت الهی آنها را نسبت به همان مطلوبهای ناقصی که دارند محروم نخواهد گذاشت؛ و به شرح بیشتری احتیاج نیست.

اشارة: اول درجات حرکات العارفین مایسمّونه هم الارادة و هو ما یعتری المستبصر بالیقین البرهانی اوالساکن النفس الی العقد الایمانی من الرغبة فی اعتلاق العروة الوثقی فیتحرک سرّه الی القدس لینال من روح الاتصال، فما دامت درجته هذه فهو مرید.