اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٨١ - مطلب دوّم جمله «يجعلها الفريضة»
بنابراين عناوين مطرحشده در مورد نماز، عناوين قصديه است. حتى اداء و قضاء هم عنوانش قصدى است. در اين صورت چه مانعى دارد كه بگوييم: «معناى «يجعلها الفريضة» اين است كه شخصى كه نماز خود را با جماعت اعاده مىكند همان عنوان فريضه- مثلًا ظهر- را كه در نماز فرادى قصد كرده بود، قصد نمايد. معناى «يجعلها الفريضة» اين نيست كه نماز دوّم را به نيّت وجوب بخواند بهگونهاى كه گويا اصلًا نماز ظهر را نخوانده است. پس اگر بخواهيم استحباب اعاده تحقق پيدا كند راهى غير از اين نداريم كه بگوييم: «در نماز اعاده شده همان عنوانى را كه در نماز فرادى قصد كرده بود- مثل ظهريت و ...- را قصد نمايد» و الّا اگر بخواهد بهعنوان نماز ديگر باشد، مسأله اعاده نمىتواند تحقق داشته باشد. امّا آن روايتى كه به دنبال «يجعلها الفريضة» كلمه «إن شاء» را ذكر كرده است، قدرى كار را مشكل مىكند و ما نمىتوانيم بگوييم: «معنايش اين است كه اگر مىخواهد عنوان صلاة قبلى- مثل ظهريت- را قصد كند و اگر نمىخواهد اين عنوان را قصد نكند»، بلكه در ارتباط با استحباب، حتماً بايد عنوان صلاة قبلى- مثل ظهريت- قصد شود، پس چگونه اين معنا را با «إن شاء» جمع كنيم؟ براى حلّ اين مسئله مىگوييم: «معناى «يجعلها الفريضة» با توجه به «إن شاء» اين است كه مكلّف اگر خواست مىتواند اين ظهرى را كه اعاده مىكند بهعنوان قضاى نماز ظهرى كه قبلًا از او فوت شده است قرار دهد- درصورتىكه نماز ظهرى از او فوت شده باشد- اگر هم خواست مىتواند بهعنوان اعاده نماز ظهرى كه فرادى خوانده قرار دهد». اين معنا هم با تعليق بر مشيّت سازگار است و هم در بعضى از روايات به آن تصريح شده كه اين نماز ظهرى را كه با جماعت اعاده مىكند، مىتواند بهعنوان قضاى نماز ظهرى كه از او فوت شده قرار دهد. [١] در نتيجه، در صورت تعليق بر مشيّت، نمىتوانيم بگوييم: «تعيّن در اين معنا دارد كه اگر دلش مىخواهد نيّت ظهر كند و اگر دلش مىخواهد نيّت ظهر نكند».
[١]- وسائل الشيعة، ج ٥ (باب ٥٥ من أبواب صلاة الجماعة)