اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ١٨٥ - مطلب اول تحرير محلّ نزاع

كرده است. جواب: مرحوم آخوند مى‌تواند از خود دفاع كرده و بگويد: هرچند من مسأله مقدّمه واجب را در بحث الفاظ مطرح كردم ولى تذكر دادم كه اين مسئله، مسأله لفظى نيست درحالى‌كه در كلام صاحب معالم رحمه الله چنين تذكرى وجود ندارد. نكته ديگرى‌ كه براى توضيح كلام مرحوم آخوند لازم است اين است كه ايشان مى‌فرمايد: «بين دو وجوب، ملازمه تحقّق دارد». ممكن است به ذهن بيايد كه مراد ايشان از اين عبارت اين است كه ما بايد وجوب ذى المقدّمه را در جاى خودش ثابت كرده و وجوب مقدّمه را هم در جاى خودش ثابت نموده و سپس بگوييم: «بين اين دو وجوب، ملازمه تحقّق دارد». درحالى‌كه نظر مرحوم آخوند چنين چيزى نيست، بلكه نظر ايشان اين است كه ما وجوب شرعى مقدّمه را از راه ملازمه استكشاف كنيم. يعنى ما راه ديگرى براى اثبات وجوب شرعى مقدّمه نداريم. مثل ملازمه‌اى كه بين حكم عقل و حكم شرع وجود دارد كه معنايش اين است كه ما حكم شرع را از راه حكم عقل استكشاف مى‌كنيم. ما وقتى ديديم عقلْ حكم مى‌كند كه ظلم قبيح است، از راه ملازمه‌اى كه بين حكم عقل و حكم شرع وجود دارد، مى‌فهميم كه شارع هم ظلم را حرام مى‌داند.: حضرت امام خمينى رحمه الله‌ اشكال مهمّى بر كلام مرحوم آخوند وارد كرده كه لازم است پيرامون آن توضيحى ارائه نماييم: براى روشن شدن بيان امام خمينى رحمه الله لازم است همه فروض محلّ نظر ايشان را مطرح نماييم: وقتى انسان اراده مى‌كند كه عملى در خارج تحقّق پيدا كند، در بدو امر به دو صورت است: ١- اراده مى‌كند كه مباشرتاً و با دست خودش عمل را در خارج انجام دهد.