غنا در مرثيه مردّد است ميان حرمت و استحباب، و متى دار الأمر بين الحرمة و غير الوجوب؛ غلب الحرام الحلال بالنصّ [١] و إجماع الاصحاب [٢]، و اللّه الهادي في كلّ باب.

و امّا استثناء غناء قرآن، پس عمدۀ در آن حديث: «تغنّوا بالقرآن! فمن لم يتغنّ بالقرآن فليس منّا» [٣] است يعنى غنا و خوانندگى كنيد به قرآن، پس هر كه غنا نكند به قرآن، پس از ما نيست، يعنى مسلمان نيست و راوى اين حديث سعد بن أبي وقّاص است كه از جملۀ عشرۀ مبشّرۀ اهل سنّت است [٤] و پدر عمر بن سعد قاتل امام حسين (عليه السلام) است، و مع ذلك ظاهرش وجوب تغنّى است كه احدى به آن قائل نيست و بر تقدير صحّت سند ممكن است حمل تغنّى را بر استغناء، يا تحصيل صوت حسن بر نهج حلال، هر چند كه شبيه به غنا شود در افادۀ لذّت استماع و ظاهر تغنّى مؤيّد اين معنى است، زيرا كه اگر غناى حقيقى مراد مىبود به لفظ غنّ و لم يغنّ مىفرمود، چنانكه بر عارف لغت عرب مخفى نخواهد بود، و اخبار شيعه در اين مسأله خالى نيستند از ضعف در سند يا دلالت

[١] عوالي اللآلي: ٢/ ١٣٢ حديث ٣٥٨.

[٢] از اصحاب ما اجماعى در اين مورد نيافتيم بلكه با مراجعه به كتب اصحاب بعضى را قائل به اباحه يافتيم مثل سيد مرتضى در «الذّريعة: ٢/ ٨٠٩- ٨١٠» و «الغنيه: ٤٨٦ (مطبوع در الجوامع الفقهيه) و بعضى را قائل به توقّف ديديم مثل شيخ طوسى در «عدة الاصول: ١/ ١٥٥» و محقق در «معارج الاصول: ١٥٧. و بعضى را متمايل به ترجيح حرمت ديديم مثل علامه در نهاية الوصول: ١/ ٣٢٩ و ٣٣٠. و شايد هم بتوان گفت كه ايشان نيز از متوقفين مىباشد زيرا پس از نقل و استدلالهاى آنان، خودش اظهار نظرى نكرده است. كوتاه سخن آنكه مرحوم سيد مجاهد در «مفاتيح الاصول:

٧٠٩» مىنويسد: ترجيح حرمت بر اباحه در ميان اهل تسنن مشهور است ولى در ميان اصحاب ما از شهرتى برخوردار نيست. لذا خودش قائل به ترجيح اباحه شده است.

[٣] معانى الاخبار: ٢٧٩، بحار الانوار: ٨٩/ ١٩٠ و ١٩١ حديث ٢ و ٥، جامع الاخبار: ١٣٢ حديث ٢٦٥، تفسير صافى: ١/ ٧٢، سنن ابن ماجه: ١/ ٤٢٤ حديث ١٣٣٧.

[٤] رياض النضرة: ١/ ٣٤ و ٣٥.