مقامع الفضل - البهباني، الشيخ محمد علي - الصفحة ٢٧٣ - سؤال ضمط ٨٤٩
نكردهاند مىتوانند كه معامله را بر هم زنند و إلّا فلا؛ و فتوا بر اين است، و اللّه العالم.
سؤال ضمه [٨٤٥]:
معنى إنشاء كه در عقود در كار است چه چيز است؟
جواب:
همين است كه مقصود از «أنكحت» مثلا آن باشد كه به همين لفظ نكاح را واقع مىسازم و ميان آن زن و آن مرد زنى و شوهرى قرار مىدهم، نه آنكه خبر مىدهم از نكاحى كه پيشتر واقع شده، خواه راست باشد، يا دروغ.
سؤال ضمو [٨٤٦]:
كسى كه قادر بر عربى باشد صيغۀ نذر و غير آن را- از عقود و ايقاعات- به فارسى بگويد درست است يا نه؟
جواب:
ظاهرا درست است، لكن در نكاح و طلاق با قدرت؛ اكتفاء به فارسى نكند.
سؤال ضمز [٨٤٧]:
هرگاه شهود طلاق؛ عربى نفهمند چه بايد كرد؟
جواب:
لفظ طالق را به ايشان تعليم كند كه به معنى رها است، و تتمّۀ كلام را به زبان ايشان بگويد، و همچنين در ساير صيغهها مثل: نكاح هرگاه خواهد كه آن را شاهد بگيرد و هرگاه ممكن نشود- هر چند كه بسيار بعيد است- به اصطلاح شهود صيغه بخواند.
سؤال ضمح [٨٤٨]:
قيل لشخص: ما الفرق بين المائح و الماتح، فقال: ما بين نقطتيهما؟
جواب:
ذلك لأنّ المائح بالتحتيّة هو الذي في أسفل البئر يملأ الدلو، و بالفوقيّة من يكون في أعلاها يستقي منها [١].
سؤال ضمط [٨٤٩]:
شخصى مشغول الذّمة به حقّ و مال كسى باشد و صاحب حقّ فوت شود، هرگاه ورثۀ او با آن شخص، يا با وارث او طى نمايند
[١] لاحظ! الخزائن للنراقي: ٢٥٣.