مقامع الفضل - البهباني، الشيخ محمد علي - الصفحة ٣١٠ - جواب
و از آن شخص شنيدهايم تو نيز شهادت خود را بنويس، آيا به مجرّد اين؛ شهادت مىتوانم داد و نوشت؟
جواب:
بلى اگر علم قطعى از گفتۀ ايشان به هم رسد و بعضى اكتفا به ظن متآخم علم كردهاند [١] و خالى از اشكال نيست و احوط ترك است، مگر آنكه مجتهد جامع الشرائط باشد كه حاكم شرع است، و شهادت را به عنوان حكم و ثبوت شرعى نويسد.
هرگاه مدّعى ادّعا كند و شهود اداى شهادت كنند، هر چند كه مدعى عليه حاضر نباشد، زيرا كه حضور او شرط نيست، لكن او بر حجّت خود باقى است، و هرگاه به عنوان شهادت فرع نويسد در صحّتش مطلقا اشكالى نيست.
سؤال ظكه [٩٢٥]:
هرگاه معامله ميان دو كس واقع شود بر مبلغى پس كيسۀ زرى آورند كه اين آن مبلغ است، آيا بدون شمردن شهادت مىتوانم داد بر قبض تمام وجه؟
جواب:
هرگاه طرفين هر دو گويند و وجه را بنمايند ظاهرا كافى است، و در اين صورت شهادت بر اقرار نيز مىتوان داد مانند صورت شمردن.
سؤال ظكو [٩٢٦]:
هرگاه دو كس گويند كه شهادت خود را بنويس در اين كاغذ، و يكى گفت: من كه فلان نام دارم و فلان ملك را به رفيق خود كه فلان نام دارد فروختم و ما هيچكدام را نمىشناسيم به چه نحو شهادت نويسيم و دهيم؟
جواب:
تا بايع را نشناسد شهادت بر نام نمىتواند داد، أمّا شرط نيست كه بداند كه او مالك مبيع است، و همچنين مشترى، لكن در صورت جهل اسم شهادت به اوصاف مشخّصه مميّزۀ مضبوطه در كتاب كه از قبيل خاصّۀ مركّبه
[١] مبسوط: ٨/ ١٨٣، مسالك الافهام: ١٤/ ٢٣٠، رياض المسائل: ٢/ ٤٤٧ و ٤٤٨.