مقامع الفضل - البهباني، الشيخ محمد علي - الصفحة ١١٨ - جواب
داخل حرم شود مگر از يك موضع نزد تنعيم [١].
و ازرقى و ديگران به سندهاى بسيار روايت كردهاند كه: حضرت ابراهيم (عليه السلام) ميلهاى حرم را در اطراف آن نصب نمود و جبرئيل جاى ميلها را به او مىنمود، پس حضرت رسول (صلّى اللّه عليه و آله و سلّم) به تجديد آن ميلها امر فرمود، و بعد از آن عمر و عثمان و معاويه تجديد آن ميلها نمودند [٢] و تا حال آن ميلها ظاهرند و نشانهاى حدّ حرمند [٣]، و مجموع آنها چهار فرسخ در چهار فرسخ است [٤].
و محى الدين شافعى گويد كه: حدّ حرم از سمت مدينۀ منوّره تا رسيده به تنعيم است نزد خانههاى «نفار» بكسر نون قبل از فاء، پيش از راء، بر يك فرسخى مكّه، و از سمت يمن راههاى أضاة لبن است بفتح الف قبل از معجمه بر وزن قنات بكسر لام و سكون موحّده، و آن بر دو فرسخ و ثلث است از مكّه، و از راه عراق كوهى است در مقطع كه نيز بر دو فرسخ و ثلث است از مكّه، و از طريق جعرّانه در شعب آل عبد اللّه بن خالد است كه سه فرسخى مكّه است، و از طرف طائف به سمت عرفات است از بطن نمره بفتح نون و كسر ميم كه دو فرسخ و ثلث است از مكّه، و به سمت بندر جدّه بر سه فرسخ و ثلث از مكّه است، و اين حدود را به اين طريق ذكر كرده است ابو الوليد ازرقى در كتاب «تاريخ مكّه» [٥] و اصحاب ما در كتب فقه، و ماوردى در «احكام سلطانى» [٦]، و ديگران، مگر آنكه ازرقى در حدّ طائف يازده ميل گفته، و ماوردى حدّ يمن را نگفته [٧]، تمام
[١] اخبار مكّه: ٢/ ١٣٠.
[٢] اخبار مكّه: ٢/ ١٢٩ و ١٣٠.
[٣] المجموع: ٧/ ٤٦٤.
[٤] تهذيب الأحكام: ٥/ ٣٨١ حديث ١٣٣٢، منتهى المطلب: ٧٩٩، وسائل الشيعة: ١٢/ ٥٥٥ الحديث ١٧٠٧٠.
[٥] اخبار مكّه: ٢/ ١٣٠ و ١٣١.
[٦] احكام السلطانيه: ٢٨٧.
[٧] المجموع: ٧/ ٤٦٣ و ٤٦٤ (با اندكى اختلاف).