مقامع الفضل - البهباني، الشيخ محمد علي - الصفحة ٣١٢ - سؤال ظلج ٩٣٣
فروع است به عقل خود مىسنجيم اگر قبول نكرد قبول نداريم؟
جواب:
آنچه متواتر و ضرورى دين نباشد انكارش موجب كفر نمىشود و اگر مخالف مذهب اماميه باشد موجب خروج از مذهب حق ايشان مىشود.
و اگر ضرورى نباشد لكن حديث معتبرى داشته باشد، كه منكر؛ مثل اين حديث را در فروع حجّت داند دغدغۀ فسق در او مىرود [١].
سؤال ظلا [٩٣١]:
علومى كه موقوف عليه اجتهاد مىباشد كدام است؟
جواب:
علم نحو و صرف و لغت و معانى و بيان و تفسير و منطق و كلام و رجال و حديث و اطلاع بر اقوال علماء قدماء [٢] و اصول فقه، و اخير عمده است. و ملاحظۀ كيفيّت استدلال علماء نيز ربط و دخل كاملى دارد، و بيان مقدار هر يك موقوف به علم استدلال و اصول است.
سؤال ظلب [٩٣٢]:
صوفى و سنّى كه عالم باشند مطلقا؛ پاكند يا نه؟
جواب:
پاكند، مگر آنكه اظهار نصب و بغض اهل بيت كنند، يا ضرورى دين را انكار نمايند [٣]، مثل: انكار حشر و نشر و بهشت و دوزخ جسمانى [٤] و معراج جسمانى و مانند اينها.
سؤال ظلج [٩٣٣]:
كسى كه عيال واجب النفقه دارد هرگاه خاطر از وجه معيشت ايشان جمع كند؛ يك سال يا زياده در مكّه يا مشاهد مشرفه به جهت
[١] لازم به يادآورى است كه: مراد مرحوم مؤلف اين است كه: اگر كسى خبر واحد را بازيچه قرار دهد و هر چه را نمىپسندد؛ انكار نمايد احتمال فسق مىرود، نه اينكه اگر كسى در اين گونه مسائل خبر صحيح را نپذيرد احتمال فسق در او مطرح باشد، زيرا بزرگانى مانند شهيد ثانى و ديگران تصريح كردهاند كه در غير احكام: واجب نيست به خبر واحد- اگر چه خبر صحيح باشد- تمسك كرد و معتقد به مضمون آن شد. مراجعه شود به: فرائد الاصول: ١/ ٢٧٤.
[٢] ه: خصوصا قدما.
[٣] ج: كنند.
[٤] ه: جسمانى و صراط.