مقامع الفضل - البهباني، الشيخ محمد علي - الصفحة ٢٠٢ - جواب
جواب:
التاء في يا أبت و يا أمت عوض عن ياء المتكلم، و قد تبدل الياء ألفا فتقول: يا أبا و يا امّا فلها بدلان، و قد يجمع بينهما فيقال: يا أمتا و يا أبتا، و لم يعدوا ذلك جمعا بين العوض و المعوّض عنه لأنه من الجمع بين العوضين.
سؤال ذب [٧٠٢]:
هرگاه زيد ملك خود را به مبلغ پنج تومان عرضه كند به مشترى و او گويد كه: پول ندارم، اگر جنس گاو و گوسفند خواهى از قرار تسعير بازار به تو دهم، پس با هم رفتند نزد حاكم شرع و قباله را به مبلغ پنج تومان نويسانيده [١] و صيغه را جارى ساختهاند، اين بيع چه صورت دارد؟
جواب:
هرگاه اجراى صيغه بر معهود فى ما بين شده بيع منعقد نشده [٢] نظر به عدم تعيين ثمن، و اگر بر پنج تومان واقع شده بدون قرينۀ صارفه به معهود در ضمن صيغه؛ ظاهرا بيع صحيح است تا بطلان ثابت شود، و طىّ دعوى موقوف بر سماع كلام طرفين است.
سؤال ذج [٧٠٣]:
زيد ملك خود را به عمرو فروخته و شرط تأخير ثمن نشده و مدّت چهار ماه در اين ميانه آمد و شد بوده، و بعضى از وجه هنوز نزد مشترى باقى مانده، آيا بايع اختيار فسخ دارد يا نه؟
جواب:
هرگاه سه روز از وقت اجراى صيغۀ بيع گذشته و هنوز مشترى تمام ثمن را نداده و بايع نيز تمام مبيع را به قبض او نداده و فى ما بين شرط تأخير قبض هيچ يك از عوضين حتى به يك ساعت- مثلا- نيز نشده؛ خيار فسخ از براى بايع ثابت مىشود، هر چند كه قدرى از ثمن را گرفته يا قدرى از مثمن را به قبض داده، يا بعد از انقضاء ثلاثه بايع مطالبۀ ثمن نموده، يا مشترى قبل از ظهور فسخ بذل تمام ثمن كرده باشد، كه در جميع اين صور خيار ثابت و باقى است، تا آنكه بايع اظهار اسقاط خيار نمايد على الأظهر.
[١] حجرى: نوشته.
[٢] ه: نگشته.