مقامع الفضل - البهباني، الشيخ محمد علي - الصفحة ٢١٤ - سؤال ذيج ٧١٣
سؤال ذيا [٧١١]:
هرگاه جمع ميان دو نماز شود اذان از براى نماز دويم ساقط مىشود يا نه؟ و جمع به چه متحقّق مىشود؟
جواب:
اذان ساقط مىشود، و جمع به ترك نافله متحقّق مىشود هرگاه معنى جمع- عرفا- بر آن صادق آيد، و بعضى مناط جمع را حصول هر دو در وقت فضيلت يكى؛ دانستهاند [١] و بعضى مطلق تعقيب را منافى جمع دانسته [٢]، و هر دو قول بر سبيل اطلاق كمال اشكال دارد، و اللّه العالم.
سؤال ذيب [٧١٢]:
نماز نافله در سفر يا حضر هرگاه سواره يا پياده [خوانده] شود چه نحو بايد كرد؟
جواب:
ركوع و سجود را هرگاه ممكن نشود به ايماء و اشاره به سر و چشم كند، و از براى سجود سر را پستتر كند و چشم را اندكى به هم بيفشرد و از براى رفع رأس چشم بگشايد و سر را بالا كند، و ساير أركان و واجبات را به عمل آرد- مهما أمكن- به نحوى كه در نماز واجب مىكند، و در مستحبات اختيار دارد.
و سوره نافله لازم نيست بلكه به «حمد» [٣] اكتفاء مىتوان كرد حتّى در حال اختيار، بلا خلاف، مگر در نمازهائى كه با سور مخصوصه وارد شده [٤] مثل: نماز جعفر [طيّار] و شب عيد فطر، و نماز وحشت كه در آنها مراعات كيفيت منقوله بايد كرد، و همچنين است عدم وجوب قيام در مطلق نافله على الصحيح المشهور.
سؤال ذيج [٧١٣]:
جهر در دو ركعت اوّل نماز ظهر در روز جمعه چه حكم دارد؟
[١] شرح لمعه: ١/ ٢٤٤، مدارك الاحكام: ٣/ ٢٦٥.
[٢] كشف اللثام: ٣/ ٣٥٥ و ٣٥٦ (با اندكى اختلاف).
[٣] ه: «حمد» تنها.
[٤] ه: شده باشند.