مقامع الفضل - البهباني، الشيخ محمد علي - الصفحة ٤٦٤ - جواب
آنها چهار درهم مىرسد. لكن موافق روايتى كه شيخ در «تهذيب» ذكر [١] نموده [٢] در صورت مذكوره به آنها سه درهم و ثلثى مىرسد بدون زياده، و بنابراين اگر اجاره بر ده ذرع به ده درهم باشد و سه ذرع كنده شود، يك درهم و يازده يك درهم [٣] به اجير مىرسد.
و قاعدۀ اين روايت آن است كه بر عدد اجرت يكى اضافه كنند و آن را در عدد اجرت ضرب كنند و حاصل را تنصيف نموده، اجرت را بر آن نصف قسمت كنند و در يك ذرع يكى و در دو سه، و در سه شش همچنين بدهند.
پس در مسألۀ مرسوله يك بر پنج افزوديم و شش را در پنج ضرب نموده، نصف سى را گرفتيم و پنج را بر آن تقسيم نموديم، كه پانزده ثلث شد و به يك ذرع يك ثلث، و به دو سه ثلث و همچنين موافق جمع عدد نظم طبيعى داديم [٤].
و علما اين روايت را حمل نمودهاند بر صورتى كه تفاوت اجرة المثل اجزاء با مجموع به سبب سختى زمين و تصديع كشيدن- مثلا- به نحو مذكور باشد [٥]، و اللّه يعلم.
سؤال غقعح [١١٧٨]:
زيد قسم خورده كه فيل را زنده بكشد، چگونه قسم را بجا مىآورد؟
جواب:
در حديث است كه: كسى چنين قسمى خورده بود، پس حضرت رسول (صلّى اللّه عليه و آله) فرمود كه: «فيل را داخل كشتى نمايند و ملاحظه كنند كه آب تا
[١] ب: نقل.
[٢] تهذيب الأحكام: ٦/ ٢٨٧ حديث ٧٩٤، وسائل الشيعة: ١٩/ ١٥٩ حديث ٢٤٣٦٦.
[٣] يعنى: يك يازدهم درهم.
[٤] يعنى: براى كندن يك ذرع يك ثلث درهم، و براى كندن دو ذرع سه ثلث درهم (يك درهم)، و براى كندن سه ذرع شش ثلث (دو درهم)، و براى كندن چهار ذرع ده ثلث درهم (سه و يك سوّم درهم)، و براى كندن پنج ذرع پانزده ثلث (پنج درهم) است.
[٥] حدائق الناضرة: ٢١/ ٦٠٢.