مقامع الفضل - البهباني، الشيخ محمد علي - الصفحة ١٩٠ - جواب
است [١]، و بعضى به ثلث شب قائلند [٢] و جمعى از براى مختار تا ثلث و از براى مضطر تا نصف گفتهاند [٣] و جمعى وقت مغرب و عشا را در وقت اضطرار تا صبح باقى مىدانند و تأخير از نصف را بر مختار حرام مىدانند [٤]، و بر تقدير تأخير و ارتكاب حرام باز تا صبح را اداء مىدانند، و به اين مذهب ميل كرده است شيخ در «تهذيب» [٥] و صدوق در «فقيه»، بلكه در «مقنع» صريحا به آن قائل شده [٦].
و همچنين شيخ در «خلاف» نقل اجماع اهل علم نموده بر اين كه:
صاحبان عذر چون پيش از صبح ثانى بقدر يك ركعت در يابند نماز عشا را اداء مىنمايند به عنوان وجوب [٧] و اخبار بسيار بر اين مذهب دلالت دارد مثل:
صحيحۀ ابى بصير از حضرت صادق (عليه السلام) كه فرمود: «اگر خوابيد مردى و نماز مغرب و عشا را نگزارده يا فراموش كرده، پس اگر بيدار شود پيش از صبح به قدرى كه تواند هر دو نماز را بگزارد، پس بايد هر دو نماز را بگزارد، و اگر ترسد كه يكى از آنها فوت شود بايد ابتداء به نماز عشا نمايد» [٨].
و نيز به سند صحيح از عبد اللّه بن سنان از حضرت صادق (عليه السلام)، و همچنين
[١] معتبر: ٢/ ٤٣، شرح لمعه: ١/ ١٨٠، مدارك الأحكام: ٣/ ٥٩.
[٢] خلاف: ١/ ٢٦٤ مسأله ٨، مقنعه: ٩٣، نهايۀ شيخ طوسى: ٥٩، مهذب ابن برّاج: ١/ ٦٩.
[٣] مبسوط: ١/ ٧٥، وسيله: ٨٣.
[٤] مبسوط: ١/ ٧٥، معتبر: ٢/ ٤٠ و ٤٣، مدارك الاحكام: ٣/ ٥٤ و ٦٠.
[٥] تهذيب الأحكام: ٢/ ٢٧٠ ذيل حديث ١٠٧٦ و ١٠٧٧، وسائل الشيعة: ٤/ ٢٨٨ حديث ٥١٨١ و ٥١٨٢.
[٦] من لا يحضره الفقيه: ١/ ٢٣٣ ذيل حديث ١٠٣٠، المقنع: ١٠٧، وسائل الشيعة: ٤/ ١٥٩ حديث ٤٧٩٨.
[٧] خلاف: ١/ ٢٧١ مسأله ١٣.
[٨] تهذيب الأحكام: ٢/ ٢٧٠ حديث ١٠٧٧، استبصار: ١/ ٢٨٨ حديث ١٠٥٤، وسائل الشيعة:
٤/ ٢٨٨ حديث ٥١٨١.