مقامع الفضل - البهباني، الشيخ محمد علي - الصفحة ٤٣٧ - جواب
سؤال غقع [١١٧٠]:
مذكور مىشود كه رأى ملازمان در ردّ مظالم آن است كه: بايد به سادات داده شود، لكن در عرف حال آن است كه: به فقراى عوام داده مىشود؛ چگونگى مسأله را بيان فرمايند؟
جواب:
مشهور بلكه معروف از مذهب جميع قائلين به ردّ مظالم به معنى معروف ميان علماء در مصنّفات عربيّه و عجميّه از متون و شروح همين است كه مصرف آن مصرف خمس غنايم است كه عبارت است از سادات [١]، زيرا كه همگى آن را در باب خمس در انواع مخمسه شمردهاند و بعد از ذكر انواع مصرف خمس؛ بيان فرمودهاند كه بايد بر پنج سهم يا شش سهم منقسم شود و به مصرف سادات رسد بدون استثناء ردّ مظالم، بلكه علّامه در «تذكره» [٢]، و شهيد ثانى در حواشى «ارشاد» [٣] تصريح به اين فرمودهاند.
و عبارت شهيد در «بيان» ظاهر است در نقل اجماع بر آن [٤] و خلاف ابن جنيد و شيخ مفيد را در عدم اشتراط سيادت در مطلق خمس شاذّ دانستهاند [٥].
و على أيّ حال؛ در اين مسأله بر خلاف صريحى از معروف الاسمى بر نخوردهام، بلى از كلام بعضى از اعلام نوع تردّدى ظاهر مىشود و اوّلين ايشان شيخ شهيد است در «بيان» حيث قال: ظاهر الأصحاب إنّ مصرف هذا الخمس أهل الخمس و في الرواية: «تصدّق بخمس مالك فإنّ اللّه تعالى رضى من الأموال بالخمس» [٦] و هذه تؤذن أنّها في مصارف الصدقات، لأنّ الصدقة
[١] جامع المقاصد: ٣/ ٥٣، حدائق الناضرة: ١٢/ ٣٦٦.
[٢] تذكرة الفقهاء: ٥/ ٤٢٢ و ٤٣١.
[٣] حاشية الارشاد: ٢٩٠ (غاية المرام).
[٤] البيان: ٣٤٩.
[٥] البيان: ٣٤٩ و ٣٥٠، مختلف الشيعة: ٣/ ٣٤٧.
[٦] الكافي: ٥/ ١٢٥ الحديث ٥، وسائل الشيعة: ٩/ ٥٠٦ الحديث ١٢٥٩٤.