مقامع الفضل - البهباني، الشيخ محمد علي - الصفحة ٣٠٧ - جواب
و مشهور و اظهر اعتبار بحث؛ عذرۀ انسان است.
و جمعى اكتفا به غلبۀ آن نمودهاند [١] و بعضى نجاسات ديگر را ملحق به عذره ساختهاند [٢] و آن ضعيف است.
سؤال ظيح [٩١٨]:
نان كه بر آن خاكستر مىچسبد و در ميان خاكستر به آتش پخته مىشود، يا سوخته و زغال مىگردد چه صورت دارد؟ و همچنين آبى كه رنگش به خاك متغيّر است چه حكم دارد؟
جواب:
آن آب پاك و در شربش باك نيست، و به امتزاج خاك و نمك نيز آب مضاف نمىشود، چنانكه در كتاب «فذلك»- شرح مدارك- تنبيه بر آن نمودهام [٣] و خوردن نان مذكور ظاهرا حلال است، دليلى بر حرمت خاكستر و سوخته ظاهرا نيست و بر اصالت حل باقى است.
سؤال ظيط [٩١٩]:
عمرو از زيد چيزى خريد و بعد از مدتى بكر ادعاى ملكيّت آن چيز نمود و عمرو منكر گرديد و بكر بعد از مرافعه اقامۀ بيّنۀ شرعيّۀ مطلقه بر مالكيّت خود نمود و آن چيز را از عمرو گرفته، آيا نماء منفصل آن چيز- مانند: نتاج و ماست و پنير و امثال اينها- تابع عين است و به بكر مىرسد، يا نه؟
جواب:
تابع عين نيست و به بكر نمىرسد، زيرا كه: به مجرّد بيّنۀ مطلقه همين استحقاق عين در حال دعوى ثابت مىشود و آن مستلزم استحقاق نماء منفصل نيست، زيرا كه: محتمل است كه همان بخصوصه از مشترى بعد از حصول نماء به مدّعى منتقل شده باشد به يكى از نواقل شرعيّه، و همين حكم دارد هر ادّعائى كه كسى بر ذى اليد نمايد و بر ادعاى خود اقامۀ بيّنۀ مطلقه نمايد
[١] مبسوط: ٦/ ٢٨٢، مسالك الافهام: ١٢/ ٢٦، كفاية الاحكام: ٢٤٩.
[٢] كافى ابو الصلاح: ٢٧٨.
[٣] الفذالك مخطوط.