مقامع الفضل - البهباني، الشيخ محمد علي - الصفحة ٤٧٧ - جواب
و همگى فقهاء و اهل لغت تفسير غنا را به تحرير صوت مطرب يا محزّن [١]، يا مؤدّى اين معنى نمودهاند [٢]، و احدى از اعلام ايمان و اسلام تعريف غنا را به مصوّت به، و به متعلّق غنا ننموده، و غير صوت را در غنا اعتبار نفرموده و در تعلّق صوت مطرب و محزّن به «بسم اللّه»، يا «باز اين چه شورش است» و يا «يارم يارم» به حسب لغت و عرف احدى از شيعه و سنّى فرق ننمودهاند و نمىتواند نمود، و از اين جهت كسى كه قائل به حلّيت غنا از براى حدي، يا قرآن، يا مرثيه مىشود به عنوان استثناء مىگويد، و هيچ كس از اعلام نگفته و نمىگويد كه اينها اصلا داخل غنا نبودهاند و تعريف بر اينها صدق ننموده، و توهّم بعضى در اين مقام نظر به عدم تعميم الف و لام و تخصيص أدلّة تحريم به صورتى كه مصاحب آلات لهو باشد [٣]، يا آنكه در اين صورت اين شخص في الحقيقه منكر تحريم غنا شده و قريب به خروج از مذهب و دين گشته، زيرا كه حرمت چيزى سبب حرمت مصاحبش نمىشود، و خواندن قرآن را با آلات لهو تا حال ظاهرا كسى نديده و نشنيده است، و حمل اخبار بر فرض نادر خارج است از حيّز اعتبار.
و همچنين استدلال بعضى به ظواهر اخبار تحسين و تحزين و جواز نوحه و حواله به طريق غير مستبين مانند: توهّم اوّل شبيه است به استدلال كسى كه گويد: زنا در شب اوّل ماه مبارك رمضان سنّت است، به دليل قول حقّ تعالى:
[١] در معنى «طرب» آمده است: «خفة تصيب الانسان شدة حزن او سرور» (صحاح اللغه: ١/ ١٧١) با اين تعريف «محزّن» نيز جزء غناء محسوب مىگردد. براى توضيح بيشتر مراجعه شود به «مكاسب شيخ انصارى: ٣٧».
[٢] اقرب الموارد: ٢/ ٨٩٠، قاموس المحيط: ٤/ ٣٧٤، تاج العروس: ١٠/ ٢٧٢، لسان العرب:
١٥/ ١٣٦.
[٣] كفاية الاحكام: ٨٦. توضيح: در اين كتاب آمده است كه: غنا در صورتى حرام است كه عنوان «لهو» بر آن صادق باشد، و مصاحبت با آلات لهو شرط نشده است.