مقامع الفضل - البهباني، الشيخ محمد علي - الصفحة ٤٧٠ - جواب
و از حضرت پيغمبر (صلّى اللّه عليه و آله) مروى است كه فرمود: «هر كس بنگ بخورد پس گويا زنا كرده است با مادر خود هفتاد مرتبه و هر كس زنا كند با مادر خود يك مرتبه، پس گويا خراب كرده است كعبه را هفتاد مرتبه» [١].
و تنباكو در عصر پيغمبر (صلّى اللّه عليه و آله) و أئمّه (عليهم السلام) نبوده است و از اين جهت علماء آن را از جملۀ ما لا نصّ فيه شمردهاند [٢]، و از كتاب «انوار نعمانى» چنين معلوم مىشود كه ابتداى شيوع، بلكه حدوث كشيدن تنباكو در اوايل عصر سده يازدهم از هجرت بود ٣، و اللّه يعلم.
و مراد از قهوه در اخبار مذكوره شراب است، زيرا كه در كتب لغت، قهوه را از جملۀ نامهاى شراب شمردهاند و اين حبّ متعارف را «حبّ البن» مىگويند- باء موحّده و تشديد نون- و شايد وجه اطلاق قهوه بر اين حبّ مشابهت آن باشد با شراب در اينكه آن را در فنجانها و پيالهها مىريزند و در مجلسها مىگردانند، خلاصه ظاهر آن است كه قهوه و قليان مانند پنير و نان مورد احكام خمسه مىشوند و از براى بعضى واجب و بر بعضى حرام، يا سنّت، يا مكروه، يا مباح مىباشند، و اللّه يعلم.
و تحقيق اين مرام- به اندك بسطى در كلام- در شرح مطاعم كتاب «مفاتيح» نمودهام ٤.
سؤال غقفج [١١٨٣]:
اگر شخصى از ميان تيراندازان بگذرد و تيرى بر او خورد و بميرد چه نحو مىشود؟
جواب:
اگر تيرانداز گفته است كه با خبر باش! و او نشنيده، يا در وقتى
[١] در مظانّش نيافتيم. لازم به يادآورى است كه: مرحوم مؤلف در كتاب «فتّاح المجامع» اين حديث را از كتاب ابن نفيع نقل كرده است.
[٢] ٢ و ٣ انوار نعمانيّه: ٤/ ٥٤.
[٣] ٤ فتاح المجامع: ١/ ١٠٤- ١٠٧ (مخطوط).