مقامع الفضل - البهباني، الشيخ محمد علي - الصفحة ٤٥٢ - جواب
سينا دويست و سى گفته است [١]، و ا حدى كمتر از اين نگفته، و احدى عمر ابو يزيد را زياده بر هشتاد سال نگفته است، بلكه اتّفاق [٢] بر آن نقل كردهاند.
و از تفاوت ما بين تاريخ وفات حضرت صادق (عليه السلام) و وفات ابو يزيد معلوم شد كه ولادت او بعد از وفات حضرت صادق (عليه السلام) بوده است جزما.
و شيخ ابو على سينا ولادتش را در سال يكصد و شصت نوشته است ٣.
پس معلوم شد كه نقل مذكور از جعل يا توهّم ناقلين است، مانند شيخ عطّار در «تذكره» ٤ و امام رازى در «اربعين» ٥ و قاضى نور اللّه در «مجالس» ٦، و ملّا جامى در «نفحات» ٧، و شايد ابو يزيد سقّاى خانۀ جعفر كذّاب- كه پسر امام على نقى (عليه السلام) است- بوده و از او استفاضۀ اكاذيب و شقاوت نموده، زيرا كه تاريخ وفات و ولادتش به او مناسب مىنمايد، و احتمال مىرود كه انصراف اطلاق جعفر به حضرت صادق (عليه السلام) منشأ توهّم ناقلين شده باشد.
و از جملۀ مؤيّدات آن است كه: هيچ كس از ارباب رجال- خاصّه و عامّة- او را در كتب رجاليّه ذكر ننمودهاند.
و امّا ملاقات غزّالى با سيّد مرتضى علم الهدى؛ پس آن نيز بىاصل است- هر چند كه بعضى از فضلاء گفتهاند ٨- زيرا كه وفات سيّد در سنۀ چهار صد و سى و شش بود ٩ و ولادت ابو حامد محمّد غزّالى در سنۀ چهار صد و پنجاه
[١] ١ و ٣ و ٧ و ٨ در مظانش نيافتيم.
[٢] يعنى: اجماع.
[٣] ٤ تذكرة الأولياء: ١/ ١٣٦.
[٤] ٥ اربعين فخر رازى: ٢/ ٣١٥.
[٥] ٦ مجالس المؤمنين: ٢/ ٢٠.
[٦] ٩ رجال النجاشى: ٢٧١، وفيات الأعيان: ٣/ ٣١٦.