مقامع الفضل - البهباني، الشيخ محمد علي - الصفحة ٢٢٧ - جواب
قاصر گويد كه: طول هر انسان مستوى الخلقة سه ذراع و نيم است به ذراع دست خودش و هر ذراعى دو شبر اوست، و شبر و قدمش مساويند و هر يك موافق عرض دوازده اصبع است.
و از اين جهت فقهاء در باب اوقات نماز قدم مىگويند و سبع شاخص مىخواهند [١] و همچنين مرادشان از ذراع دو سبع است [٢] و اطلاق اخبار نيز بر اين وارد است [٣].
و نظر به ملاحظۀ استواء خلقت و ظاهر حال مراد به ذراع در اينجا ذراع شرعى است كه اطلاق ذراع منصرف به آن است، بنابراين؛ طول عوج بنابر قول ابو الفتوح به حساب فرسخ؛ بيست و هفت فرسخ و سه ربع فرسخ است و بيست و سه ذراع و ثلث مىشود [٤]، ذراع او هشت فرسخ است الّا هشتصد و پنجاه ذراع و ده جزء از بيست و يك جزء ذراع و هر يك از شبر و قدم او نصف ذراع است.
و از كتاب «أيك و نيك» نقل كردهاند كه: طول ذكر برخاستۀ انسان مستوى الخلقه به عرض ده اصبع است، و از بعضى تا به هشت اصبع مىرسد كه
[١] شرح لمعه: ١/ ١٨١. توضيح: يعنى شاخص را بر هفت قسمت تقسيم مىكنند سپس براى نافله ظهر دو هفتم و براى نافله عصر چهار هفتم در نظر مىگيرند.
[٢] وسائل الشيعة: ٤/ ١٤٠ و ١٥١ (پاورقى).
[٣] من لا يحضره الفقيه: ١/ ١٤٠ حديث ٦٥٣، وسائل الشيعة: ٤/ ١٥١ حديث ٤٧٧٥.
[٤] زيرا كه: طول قد عوج بنابراين نقل ٣٣٣٠٢٣ ذراع و ثلث ذراع است اگر تقسيم بر ١٢٠٠٠ (كه هر فرسخ ١٢٠٠٠ ذراع است) شود بالغ بر ٢٧ فرسخ و سه ربع (كه ٧٥/ ٠ فرسخ است) و ٢٣ ذراع و ثلث ذراع مىشود.
٧٥/ ٢٧ ١٢٠٠٠/ ٣/ ١ ٣٣٣٠٢٣ و ٣/ ١ ٢٣ ذراع باقى مىماند.