مقامع الفضل - البهباني، الشيخ محمد علي - الصفحة ١٣٦ - جواب
در ايّام جاهليت و كفر به سبب آنكه در غايت امانت و عفت بود ملقب به «امين» كرده بودند و امانات خود را به او مىسپردند.
چون حضرت بر نزاع ايشان واقف شد فرمود كه حجر را در بساطى گذاشتند و بزرگان اطراف آن بساط را برداشتند، آنگاه حضرت به دست مبارك، حجر را از بساط برداشت و در موضعش گذاشت [١].
محيى الدين گويد كه: قريش بر بناى ابراهيم (عليه السلام) نه ذرع افزودند و از طول شش زرع و يك شبر كم نمودند و داخل حجر اسماعيل (عليه السلام) كردند [٢].
و ديگرى گفته كه: از عرض بناى ابراهيم (عليه السلام) يك زرع كم نمودند، به جهت آنكه مال حلالشان به همان قدر وفا كرد و در خانه را از زمين به مقدار سه زرع مرتفع ساختند ٣.
و علّامة (رحمه اللّه) در «تذكرة» ذكر نموده كه: در خانۀ مبارك به زمين چسبيده و دو در داشت، مشرقى و مغربى، پس سيل آن را خراب كرد قبل از بعثت حضرت رسالت (صلّى اللّه عليه و آله و سلّم) به ده سال، و قريش آن را ساختند بر اين شكلى كه حالا هست، و كوتاهى نمود مالهاى حلال و هدايا و نذورات كعبه از آنكه آن را بر اساس حضرت ابراهيم بسازند، پس از سمت حجر اسماعيل بعضى از خانه كم كردند، و دو ركن شامى را از اساس ابراهيم به عقب برده، داخل خانه ساختند و تنگ كردند عرض ديوار را از ركن اسود تا ركن شامى كه پهلوى او است، پس باقى ماند از اساس خانه شبيه به ركن مرتفع از زمين، و اين همان است كه «شاذروان» مىگويند ٤، تمام شد كلام «تذكرة».
بعد از آن در اندرونش شش ستون قرار دادند در دو صف ٥.
[١] اخبار مكّه: ١/ ١٦٣ و ١٦٤، البداية و النهاية: ٢/ ٣٧٠ و ٣٧١، سيره ابن هشام: ١/ ٢٠٩ و ٢١٠.
[٢] ٢ و ٣ در مظانّش نيافتيم.
[٣] ٤ تذكرة الفقهاء: ١/ ٣٦١.
[٤] ٥ اخبار مكّه: ١/ ١٦٤.