مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٤١٥ - رسال&#١٧٢٨ دولت اسلام

«نبرد و کارزار کنید با هر اهل کتاب (یهود و نصاریٰ و مجوس) که ایمان به خدا و روز قیامت نیاورده‌اند و آنچه را خدا و رسولش حرام کرده‌اند حرام نمی‌دانند و به دین حق (و آیین اسلام) نمی‌گروند، تا آنکه (یا اسلام آورد، یا آنکه) از روی ذلّت و خواری در تحت نظام عالی اسلام به صندوق مسلمانان جزیه و خراج دهند.»

مراد از دین حق در این آیۀ مبارکه دین اسلام است؛ زیرا معنای دین حق را در سه جملۀ قبل بیان فرموده است، آنجا که می‌گوید: (لَا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَلَا بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَلَا يُحَرِّمُونَ مَا حَرَّمَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ)؛ زیرا کلمۀ (دِينَ الْحَقِّ) به منزلۀ عطف تفسیری یا اجمال بعد از تفصیل است و نتیجه و فشرده شدۀ مفاد این سه جمله، به عبارت «دین حق» بازگو شده است.

و به‌طوری‌که ملاحظه می‌شود در این آیه هر چهار قسمت از قسمت‌های نظام حاکمیّت دین اسلام بیان شده است؛ زیرا:

مراد از (لَا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ) عدم ایمان به عظمت و قدرت و حاکمیّت خدا و بالنّتیجه عدم انقیاد و اطاعت نسبت به ساحت مقدّس اوست، بنابراین این فقره شامل دو قسمت از نظام که عنوان حاکم و محکوم باشد می‌گردد.

و مراد از (لَا يُؤْمِنُونَ بِالْيَوْمِ الْآخِرِ) عدم ایمان به روز پاداش و مکافات است، و این فقره شامل یک قسمت از نظام است؛

و مراد از (لَا يُحَرِّمُونَ مَا حَرَّمَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ) عدم ایمان به دستورات و قوانین اسلام است و این فقره نیز شامل قسمت دیگر از نظام است.

و بنابراین کسی که به این چهار رکن ایمان نیاورده است ایمان به دین حق نیاورده است.

٤. (وَقَاتِلُوهُمْ حَتَّى لَا تَكُونَ فِتْنَةٌ وَيَكُونَ الدِّينُ كُلُّهُ لِلَّهِ).[١]

[١]. سوره أنفال (٨) آیه ٣٩.