مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٤٣٧ - احکام متغیّر، تابع مصالح و مقتضیات زمان

[اختلاف استعدادات مردم]

صفحه ٩٩، پاورقی: «... مهم‌تر از همه تقسیم کارهاست که خداوند ـ به گفتۀ سقراط ـ در باطن زمین در سرشت هر کس استعدادهایی ذخیره نموده، مانند فلزات؛ بعضی فلز طلایی می‌باشند، بعضی نقره‌ای، و بعضی آهن: ”النّاس معادِنُ کمعادِنِ الذَّهَبِ و الفِضَّة.“»[١]

[الزام‌آور بودن قوانین حکومتی در احکام متغیّر]

صفحه ١٠٠، پاورقی: «... و این تکالیف را رسول و أولوالأمر ـکه به صریح آیه، مجتهدین و اهل استنباط در اُمور سیاست‌اندـ می‌دانند؛ در این آیه استنباط و اجتهاد در اُمور سیاست تصریح شده و از اوصاف لازم اُولوالأمر قرار گرفته، و کلمۀ استنباط در قرآن در همین مورد آمده است.»

[احکام متغیّر، تابع مصالح و مقتضیات زمان]

صفحه ١٠٢: «... چه، دانستی که این نسخ و تغییر از تمام شقوق تردید مغرضانۀ مذکوره خارج، و از باب عدول از فرد واجب است به فرد دیگر، و قدر مشترک آنها که حفظ نظام و سیاست اُمور اُمَّت است واجب حسبی.»

صفحه ١٠٢: «سیّم از وظایف لازمۀ سیاست، تجزیۀ قوای مملکت است که هریک از شعب وظایف نوعیّه را در تحت ضابط و قانون صحیح علمی منضبط نموده، اقامۀ آن را با مراقبت کامله در عدم تجاوز از وظیفۀ مقرّره، به عهدۀ کفایت و درایت مجرّبین در آن شعبه سپارند؛ و اصل این تجربه را مورّخین فرس از جمشید دانسته‌اند. حضرت سیّد اوصیاء علیه افضل الصّلاة و السّلام هم در طیّ فرمان

[١]. الکافی, ج ٨, ص ١٧٧.