مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٥٠٩ - حقوق مدنی

در آن بیندازد. ما می‌توانیم جدّاً و به‌طور قاطع ادّعا کنیم که مشکلی را که از راه وجود اقلّیت‌های غیر معتقد به مبانی دولت‌ها پیش می‌آید، اسلام بهتر از هر سیستم دیگری در جهان، با روشی آسان و عادلانه حلّ کرده است.

دیگران این مشکل را با یکی از دو راه حلّ کرده‌اند: یا اساساً فکر مخالف را کوبیده از بین می‌برند، و یا مردمش را مطرود ساخته از حقوق محروم می‌سازند.

لیکن راهی را که اسلام در برابر این روش‌ها پیش می‌گیرد این است که با عدالتی کامل میان مؤمنین و کسانی که ایمان به مبانی دولت اسلام ندارند حدّی قرار می‌دهد؛ آنها که به قوانین و مبانی او ایمان دارند باید کاملاً مقیّد به مبانی اسلام بوده و در عین حال زحمات پیشبرد نظام دولت را ـ بر طبق آن مبانی ـ تحمّل نمایند، و آنها که تسلیم این مبانی نبوده ایمان ندارند لازم نیست جبراً از آن مبانی جز به مقدار ضرورت که برای حفظ نظم مملکت لازم است تبعیّت نمایند، و دولت ضمن اینکه زحمات پیشبرد نظام دولت را از دوش آنها برمی‌دارد، حقوق مدنی و انسانی آنها را حفظ می‌کند.

حقوق مدنی

... اوّلین حقّ مردم این است که دولت، مال و جان و ناموس آنها را حفظ نموده، جز روی جهات معیّن قانونی و مشروع از آنها نگیرد؛ و این همان است که پیغمبر صلّی الله علیه و آله و سلّم در بسیاری از احادیث توضیح داده است. در خطبۀ جامع و کاملی که در حجّة‌الوداع ایراد فرمود ـ که شامل بر بسیاری از قوانین نظام حیاتی اسلام است ـ بیان فرمود که:

همانا خون‌های شما و اموال شما و نوامیس شما همانند احترام امروز (در شرع) محترم است.[١]

[١]. امام شناسی، ج ٦، ص ١٤٠، به نقل از بحار الأنوار، ج ٦، ص ٦٦٢.