مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ١٩٩ - زید شهید و صلیب در کوفه

قلتُ: یا ابن‌َ رسولالله! إنّ أباک قد ادَّعی الإمامةَ، وخَرَجَ مجاهدًا و قد جاء عن رسولِ الله صلّی الله علیه و آله و سلّم فی مَن ادّعَی الإمامةَ کاذبًا!

فقال: مَه یا عبدالله! إنّ أبی کان أعقَلَ مِن أنْ یَدَّعِیَ ما لیس لَه بحقٍّ؛ و إنّما قال:

”أدعُوکم إلی الرِّضا مِن آلِ محمّد.“ عَنَی بذلک عمِّی جعفرًا!

قلتُ: فهو الیومَ صاحبُ الأمرِ؟

قال: نعم هو أفْقَهُ بنی‌هاشم. ثمّ قال: یا عبد‌الله إنی أُخبِرُک عن أبی. (ـ إلی آخر ما نقَله مِن زُهدِ أبیه و عبادتِه.)»[١]

تا اینجا اجمال بعضی از روایات وارده در تنقیح المقال را آوردیم؛ و آن بحثی دربارۀ زید شهید بود.[٢]

زید شهید و صلیب در کوفه

زید دارای فضل و تقوا و علم بود و از علمای آل محمّد شمرده می‌شد. در ولایت و عصمت، تالِی‌تلوِ معصوم بود و همچون حضرت اسماعیل بن جعفر علیهالسّلام و همچون محمّد بن علیّ النّقی علیهالسّلام که اگر بَدائی نبود امامت به آنان منتقل می‌شد، دارای ظرفیّت وِلائی و سعۀ وجودی بود، ولی هنوز مرتبۀ عصمت و ولایت مطلقه را حائز نگشته بود. و نظریۀ او این بود که در هر حال برای رفع ظلم، با شمشیر باید قیام کرد.

این نظریّه برای زید نقصان و عیب نبود، بلکه نسبت به نظریّۀ حضرت صادق، نسبت تامّ با اتمّ و کامل با اکمل را داشت. هریک از ائمّۀ ما سلاماللهعلیهم

[١]. کفایة الأثر، ص ٣٠٦، با قدری اختلاف.

[٢]. جنگ ١٥، ص ١٧٤.