و در مجمع آورده كه علما را در وجه اين سؤال رؤيت با آنكه موسى عليه السّلام عالم بود بآنكه حق سبحانه مرئى نشود بحواس اختلاف است يكى آنكه موسى اين سؤال را براى خود نكرد بلكه براى قوم خود كرد در وقتى كه او را گفتند كه‌ لَنْ نُؤْمِنَ لَكَ حَتَّى نَرَى اللَّهَ جَهْرَةً و لهذا چون بعد از تجلى نور رجفة ايشان را دريافت گفت‌ أَ تُهْلِكُنا بِما فَعَلَ السُّفَهاءُ مِنَّا و اضافه طلب رؤيت بسفها كرد و اين وجه قول جمهور است و اقواى وجوه اگر گويند كه اگر موسى را سؤال رؤيت جايز بوده باشد با وجود استحاله رؤيت بر او سبحانه پس جايز باشد كه از براى قوم سؤال هر چيزى كند كه مستحيل است بر او سبحانه از جسميت و آنچه مشابه اينست گوئيم سؤال رؤيه بجهت شك ايشان بود در جواز رؤيتى كه مقتضى جسميت نباشد و حقتعالى حكيم است و صادق در اخبار خود پس صحيح است كه بجواب وارد از حقتعالى عارف شوند به آنچه موجب زوال ايشان شود در جواز رؤية او با عدم جسميت و بعضى علما گفته‌اند كه جايز است كه موسى عليه السّلام براى قوم سؤال چيزى كرده باشد كه وى را معلوم الاستحاله بوده باشد به جهت صلاح مكلفان در دين چه هر گاه بندگان عارف شوند بآنكه موسى بجهت اين سؤال بعد از نور تجلى بيهوش شده رفقاى او هلاك شدند البته متيقن شوند بر آنكه رؤيت او سبحانه محالست و بعلم اليقين بآن تصديق كنند پس اين لطف بوده باشد دويم آنكه موسى سؤال رؤية ببصر نكرد بلكه سؤال بجهة آن بود كه تا عالم شوند بذات او سبحانه بر وجه ضرورت باظهار بعضى اعلام داله بمعرفت او تا دواعى و شكوك او زايل گردد و مستغنى شود از دلايل نظر تا موجب تخفيف مؤنة و مشقت او شود از باب دلايل نظر هم چنان كه ابراهيم عليه السّلام فرمود رَبِّ أَرِنِي كَيْفَ تُحْيِ الْمَوْتى‌ بجهت تخفيف محنت و حقتعالى رد سؤال او كرده فرمود كه اين در دنيا متصور نشود و اين قول ابو القسم بلخيست سيم آنكه سؤال رؤيت ببصر كرده بر وجه غير تشبيه زيرا كه معرفت توحيد صحيح است با جهل بمسئله رؤية و اين قول حسن و ربيع و سدى است و در اين وجه نظر است زيرا كه انبيا را جايز نيست كه مثل اين بر ايشان مختفى بوده باشد با وجود جلالت و علو درجه ايشان و گويند هر چند موسى بقوم گفت كه اين سؤال محالست گفتند تو بر وجه امتحان اين سؤال بكن تا به بينيم چه جواب آيد پس بجهت آن موسى متصدى اين سؤال شد و نيز گفته‌اند كه موسى عليه السّلام از جام كلام ربانى بيخود شده بود و ذوق و وجد دريافته استحاله رؤية را فراموش كرد و بجهت اين گفت‌ رَبِّ أَرِنِي أَنْظُرْ إِلَيْكَ‌ قالَ‌ فرمود حقتعالى در جواب او كه‌ لَنْ تَرانِي‌ هرگز نتوانى ديد مرا پس تعليق وقوع رؤية را محال گردانيده مانند و ولوج جمل در سم خياط و فرمود كه‌ وَ لكِنِ انْظُرْ و ليكن نظر كن‌ إِلَى الْجَبَلِ‌ بكوه‌