قَدْ خَسِرَ الَّذِينَ‌ بتحقيق كه زيان كردند بر خود در محرومى حظوظ خيرات ابديه آنان كه ايشان‌ كَذَّبُوا بِلِقاءِ اللَّهِ‌ تكذيب كردند برسيدن بجزاى خدا در روز حساب و منكر ثواب و عقاب شدند وَ ما كانُوا مُهْتَدِينَ‌ و نبودند راه يافتگان بايمان بوسيله استعمال حواس و عقول خود در تحصيل معارف حقه بلكه بجهت فرط غفلت و اغترار بحطام دنيا از تدبر در آيات و معجزات غافل شده خود را در مهالك عذاب ابدى انداختند در انوار گفته كه جمله قد خسر الذين الخ براى بيان شهادت ايشان است بخسران خود يا شهادت خدا بر خسران ايشان و تعجب از آن و مى‌تواند بود كه حال باشد از ضمير يتعارفون بر اداره قول يعنى در حين تعارف ايشان گوئيم كه زيان كرده‌اند اهل تكذيب و نبودند كه مهتدى شوند بطريق راست كه موصل است ببهشت نعيم‌ وَ إِمَّا نُرِيَنَّكَ‌ و اگر بنمائيم ترا اى محمد (ص) بَعْضَ الَّذِي نَعِدُهُمْ‌ برخى از آنچه وعده داده‌ايم كفار را از عذاب مانند هلاكت جمعى از ايشان در روز بدر پس آن موجب تشفى تو شود و حكم عذاب از قوة بفعل آمده باشد أَوْ نَتَوَفَّيَنَّكَ‌ يا متوفى سازيم تو را قبل از ارائه آن بتو يعنى اگر انتقام بكشيم از ايشان در دينى و تو آن را نبينى‌ فَإِلَيْنا پس بسوى ما است‌ مَرْجِعُهُمْ‌ بازگشت ايشان و تو را در آخرت بنمايم عذاب ايشان را اين جواب نتوفينك است و جواب اما نرينك محذوف است كانه قيل (اما نرينك بعض الذى نعدهم فى الدنيا فذاك او نتوفينك قبل ان نرى كه فنحن نرى كه فى الآخرة) ثُمَّ اللَّهُ‌ پس خداى بعد از اراءة آن يا پس از توفى تو شَهِيدٌ عَلى‌ ما يَفْعَلُونَ‌ گواه است بدانچه ايشان ميكنند و فراخور عمل جزا خواهد داد ذكر شهادت كرده و اراده نتيجه و مقتضاى آن كه عقاب است فرموده و لهذا مرتب ساخته است شهادت را بر رجوع بلفظ ثم كه براى تراخى است كانه قال (ثم اللَّه معاقب على ما يفعلون) وَ لِكُلِّ أُمَّةٍ و مر هر گروهى را از امم ماضيه‌ رَسُولٌ‌ فرستاده بود كه ايشان را بحق دعوت ميفرمود فَإِذا جاءَ پس چه آمد بديشان‌ رَسُولُهُمْ‌ رسولى كه مبعوث شده بود بديشان و تكذيب او كردند قُضِيَ بَيْنَهُمْ‌ حكم كرده شد ميان رسول و مكذبان‌ بِالْقِسْطِ براستى يعنى رسول نجات يافت و اهل تكذيب هلاك شدند وَ هُمْ‌ و ايشان يعنى رسول و مكذبان‌ لا يُظْلَمُونَ‌ ستم ديده نشوند يعنى از ثواب رسول كم نكنند و در عذاب مكذبان زياده بر استحقاق حكم نفرمايند و گويند