مفعول له است و يا مصدر در موقع حال و در تقييد فاحشة بشهوة وصف ايشانست بصفت بهيميه صرفه و تنبيه بر آنكه عاقل سزاوار آنست كه غرض او از مباشرت طلب ولد و بقاء نوع باشد نه قضاء و طرو بعد از آن اضراب كرد از انكار باخبار از حال ايشان كه مؤدى بارتكاب امثال اين فاحشه است و فرمود كه‌ بَلْ أَنْتُمْ‌ بلكه هستيد شما قَوْمٌ مُسْرِفُونَ‌ گروه اسراف‌كنندگان و از حد در گذشتگان و معتاد در آن و يا اضراب است از انكار بر اين فاحشه بمذمت بر جميع معايب ايشان و يا اضراب از محذوفست تقدير اينكه (لا عذر لكم بل انتم قوم عادتكم الاسراف) وَ ما كانَ جَوابَ قَوْمِهِ‌ و نبود جواب قوم لوط كه اهل سدوما بودند در برابر اين كلام‌ إِلَّا أَنْ قالُوا مگر آنكه گفتند بمؤمنان از روى نصيحت و يا بعضى از ايشان ابناى جنس خود را گفتند كه‌ أَخْرِجُوهُمْ‌ بيرون كنيد لوط و دختران او را يا آنهايى را كه بوى ايمان آورده بودند مِنْ قَرْيَتِكُمْ‌ از ديه خودتان يعنى از سدوما پس بر سبيل استهزا گفتند إِنَّهُمْ‌ بدرستى كه لوط و متابعان او أُناسٌ يَتَطَهَّرُونَ‌ مردمانى‌اند كه طلب پاكيزگى ميكنند از اين عمل كه ما ميكنيم و در اين عمل با ما متفق نيستند حقتعالى بجهت اصرار ايشان بر اين عمل قبيح و ساير فواحش ديگر عذاب بر ايشان نازل ساخت چنان كه تفاصيل آن بيايد و چون آيه عذاب نازل شد فَأَنْجَيْناهُ‌ پس نجات داديم لوط را از آن‌ وَ أَهْلَهُ‌ و كسان او را يعنى اهل البيت و مؤمنان‌ إِلَّا امْرَأَتَهُ‌ مگر زن او كه واهه نام داشت و كفر خود پنهان ميكرد و كفار را بر انكار لوط عليه السّلام اغوا مى‌نمود كانَتْ مِنَ الْغابِرِينَ‌ بود از باقى‌ماندگان در ديار خود يعنى در رفتن با لوط اتفاق نكرد و در ميان قوم هلاك شد و تذكير باعتبار تغليب ذكور است و گويند از مسلمانان بود اما بجهت تخلف از بيرون رفتن بآن عذاب گرفتار شد و اول اصح و اشهر است‌ وَ أَمْطَرْنا و ببارانيديم‌ عَلَيْهِمْ‌ بر كفار قوم لوط عليه السّلام‌ مَطَراً بارانى و چه بارانى يعنى نوعى از باران عجيب و آن سنك باران بود كه بر سر قوم باريده شد و گويند كه اهل شهر بزمين فرو رفتند و كسانى كه از ايشان در سفر بودند سنك باران بر سر ايشان فرود آمد فَانْظُرْ پس درنگر اى بيننده بچشم عقل كه‌ كَيْفَ كانَ‌ چگونه بود عاقِبَةُ الْمُجْرِمِينَ‌ سرانجام و آخر كار گنه كاران را و افراط نمايندگان در طغيان و عصيان كه آن استيصال ايشان بود در دنيا قبل از رسيدن بعذاب اخروى و عقاب ابدى و تفصيل قصه لوط و قوم او بروايت حمزه ثمالى و ابى بصير از أبي جعفر عليه السلام‌