اينكلام تحقق انتقام است و بعد از آن تذكير نعمت خود ميفرمايد كه‌ هُوَ الَّذِي‌ او است آن خدايى كه‌ يُسَيِّرُكُمْ‌ ميراند يعنى تمكين و قدرت ميدهد شما را بوسيله جوارح و آلات در قطع مسافت شما فِي الْبَرِّ در خشكى بر ظهر حيوانات چون اسب و شتر وَ الْبَحْرِ و در ترى بظهر كشتى و زورق‌ حَتَّى إِذا كُنْتُمْ‌ تا چون باشيد فِي الْفُلْكِ‌ در كشتى‌ وَ جَرَيْنَ بِهِمْ‌ و كشتيها روان شوند با آنان كه درويند بِرِيحٍ طَيِّبَةٍ ببادى خوش كه نرم وزد و فايده عدول از خطاب بغيبت مبالغه است يعنى گوئيا اينصورت تذكره‌ايست مر غير مخاطبان را نيز تا متعجب شوند از احوال اينقوم كه در كشتى نشسته‌اند و آن كشتى ببادى كه بر اندازه صلاح آنست ميوزد و ميرود وَ فَرِحُوا بِها و شادمان شده‌اند ايشان بآن باد جاءَتْها جواب اذا است يعنى چون باد كشتى‌ها را بر وفق مراد برد ناگاه آيد بدان كشتى‌ رِيحٌ عاصِفٌ‌ بادى سخت كه دريا را شور آورد وَ جاءَهُمُ الْمَوْجُ‌ و ببايد بديشان موج دريا مِنْ كُلِّ مَكانٍ‌ از هر مكانى يعنى از چپ و راست و پيش و پس كشتى بموج درآيد وَ ظَنُّوا و يقين كنند أَنَّهُمْ أُحِيطَ بِهِمْ‌ آنكه فرو گرفته است بلاها مر ايشان را از همه جوانب مانند احاطه عدو بايشان پس مسالك خلاصى بر ايشان مسدود شود دَعَوُا اللَّهَ‌ بخوانند خداى را بكشف آن بلا از ايشان‌ مُخْلِصِينَ‌ در حالتى كه پاك‌كنندگان باشند لَهُ الدِّينَ‌ براى خدا دين را يعنى از خوف دين خود را خالص سازند و فطرت اصلى ظهور كند و عوارض نفسانيه و شيطانيه زايل گردد و گويند لَئِنْ أَنْجَيْتَنا اگر ما را نجات دهى‌ مِنْ هذِهِ‌ از اين احوال و بلايا لَنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرِينَ‌ هر آينه باشيم از سپاس دارندگان مر نعمت نجات را فَلَمَّا أَنْجاهُمْ‌ پس چون باز رهاند ايشان را از آن چه ميترسند إِذا هُمْ‌ ناگاه ايشان‌ يَبْغُونَ فِي الْأَرْضِ‌ ستم كنند در زمين و شتابند بهمان كارها كه كه بران بودند از شرك و فساد و افساد بِغَيْرِ الْحَقِ‌ در حالتى كه آن بناحق باشد يعنى مبطل باشند در آن اين احتراز است از تخريب مسلمانان ديار كفره را و احراق ذروع ايشان كنند و قلع اشجار ايشان نمايند چه اين افساد حق است مراد آنست كه در زمين بظلم و فساد روند و بعبادت غير او اشتغال نموده خداى را فراموش كنند و گفتار انبياء و اوصياء و واعظان نشنوند و بر كفر و شرك اصرار نمايند يا أَيُّهَا النَّاسُ‌