كنندگان را رَحِيمٌ‌ مهربانست كه بعد از توبه مؤاخذه نكند و چون حقتعالى نهى فرموده از ولايت مشركان در عقب آن ازاله ولايت ايشان كرد از مسجد الحرام و منع دخول ايشان از آن و فرموده كه‌ يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اى گروه باور دارندگان‌ إِنَّمَا الْمُشْرِكُونَ‌ جز اين نيست كه مشركان‌ نَجَسٌ‌ پليدند بسبب خبث باطن و ناپاكى عقيده و يا بسبب آنكه از نجاسات اجتناب نمينمايند يا از جنابت غسل نميكنند و در نزد فقهاء اربعه نجس الحكم‌اند نه نجس العين مانند جنب و محدث يعنى نجاست حكمى دارند و نزد ابن عباس مشركان نجس العين‌اند چون كلاب و اجماع اماميه نيز بر اينست و ظاهر آيه دال است بر اين و از حسن مرويست كه لا تصافحوا المشركين فمن صافحهم فليتوضأ اين موافق اصحاب ما است گاهى كه يد كافر يا مصافح با رطوبت باشد و اگر هر دو يابس باشند سنت است كه بحايط مسح آن كنند فَلا يَقْرَبُوا پس بايد كه نزديك نشوند الْمَسْجِدَ الْحَرامَ‌ بمسجد الحرام كه محيط است بيت الحرام‌ بَعْدَ عامِهِمْ هذا پس از اين سال كه امير المؤمنين عليه السّلام سوره برائة بر ايشان خواند و آن سنه تا سعه بود از هجرت تا سال حج الوداع كه سنه عاشره بود حنفى گفته كه مراد منع كفار است از حج و عمره نه از درآمدن بمسجد الحرام و غير آن از مساجد و مالك منع ميكند از دخول همه مساجد قياس بر مسجد الحرام و شافعى همين از دخول مسجد الحرام منع نموده خاصه و مذهب اماميه منع ايشان است از مسجد الحرام و زمين حرم و ساير مساجد ديگر و قوله فلا يقربوا دليل است بر عدم دخول ايشان در زمين حرم زيرا كه حرم نزديك مسجد الحرام است چه هر كه در حرم داخل شود نزديك خواهد بود بمسجد الحرام و نهى از اقتراب جهت مبالغه است و يا بجهت منع از دخول حرم و در آيت دليل است بر آنكه كفار مخاطب‌اند بفروغ و مرويست كه چون اين نهى واقع شد مؤمنان گفتند يا رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله چون مشركان در موسم حج نيايند و طعام نيارند سودا و معامله نكنند طعام تنگ شود و تجارت منقطع شود و بازار كاسد گردد و منافع ما فوت شود حقتعالى فرمود وَ إِنْ خِفْتُمْ‌ و اگر مى ترسيد اى اهل مكه‌ عَيْلَةً از درويشى بسبب منع ايشان‌ فَسَوْفَ يُغْنِيكُمُ اللَّهُ‌ پس زود باشد كه خدا توانگر سازد شما را مِنْ فَضْلِهِ‌ از فضل و رحمت خود إِنْ شاءَ اگر خواهد قيد اغنا بمشيت جهت آنست كه تا آمال همه مسلمانان منقطع از غير شده بالكليه متوجه بمولى شوند و يا تنبيه باشد بر آنكه او است كه متفصل است در اغنا و اشعار بآنكه غناى موعود بعضى از ايشان را باشد دون بعضى و در سالى دون سالى و حقتعالى انجاز اين وعده فرموده بآنكه اصناف مردمان از اقطار زمين متوجه حرم‌