من‌ إِنْ كانَ كَبُرَ عَلَيْكُمْ‌ اگر هست كه بزرگ شده و گران گشته بر شما مَقامِي‌ اقامة من يعنى بودن من و طول مكث من در ميان شما و يا قيام من بر دعوت شما در مدت متمادى چه بنص كلام ربانى حضرت نوح (ع) كه نهصد و پنجاه سال قوم را بخدا دعوت كرد و جفا و آزار ايشان را تحمل فرمود و چون جفاى قوم بغايت رسيد و در صدد قتل او شدند گفت اى قوم اگر بر شما شاق ميگذرد مكث من در ميان شما وَ تَذْكِيرِي‌ و پند دادن من مر شما را بِآياتِ اللَّهِ‌ بعلامت‌هاى روشن بر وحدانيت خدا و تصديق نانموده مرا ميرنجانيد فَعَلَى اللَّهِ تَوَكَّلْتُ‌ پس بر خداى توكل كردم و اعتماد كلى بر او نمودم در دفع كيد شما و نصرت من اعدا و چون اعتماد كلى بر خدا كردم و همه كار خود را باو گذاشته‌ام‌ فَأَجْمِعُوا پس همه باتفاق فراهم آريد أَمْرَكُمْ‌ كار خود را يعنى عزيمت كنيد بر امر خود در هلاك من يا جمع كنيد خداوندان امر را كه مراد رؤساى قومند يعنى پيشوايان خود را فراهم آريد وَ شُرَكاءَكُمْ‌ با شريكان خود يعنى آنها كه بزعم خود شركاء حق مى‌دانيد تا باستعانت شما از ايشان و اعانت ايشان شما را مرا در ورطه هلاكت اندازيد گويند اين عطف است بر امركم بحذف مضاف اى و امر شركائكم يعنى عزيمت كنيد بر امر خود و امر شركاء خود و يا منصوبست بفعل مقدر اى ادعوا شركائكم يعنى تصميم امر خود كنيد و بخوانيد شريكان خود را ملخص معنى آيه آنست كه همه مجتمع شويد و اتفاق نمائيد بر قصد هلاك من‌ ثُمَّ لا يَكُنْ‌ پس بايد كه نباشد أَمْرَكُمْ‌ كار شما در قصد من‌ عَلَيْكُمْ غُمَّةً بر شما پوشيده يعنى در خفيه در هلاكت من كيد مكنيد بلكه بعلانيه و آشكار در هلاك من سعى كنيد و بظاهر متوجه دفع من شويد ثُمَّ اقْضُوا پس ادا كنيد و برسانيد إِلَيَ‌ بمن آنچه ميخواهيد يعنى آنچه آرزو داريد درباره من بجا آريد وَ لا تُنْظِرُونِ‌ و مرا مهلت مدهيد در كار من تا زودتر خلاص شويد از مشقت مقام و محنت كلام من چه من اصلا از آن انديشه ندارم و توكل بر خداوند خود كرده‌ام و كار خود را باو باز گذاشته پس از كيد و مكر و ضرر و ايذاى شما چه انديشه دارم‌ مَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ‌ اين سخنان دليلست بر آنكه حضرت نوح على نبينا و آله و عليه السلام در مقام توكل ثابت قدم بوده و وثوق تمام بملك علام داشت و از جمله معجزات او اين بود كه با وجود آنكه با او اندك جماعت ضعيف بود اخبار فرمود كه شما بر اهلاك من قدرت نداريد و ميخواست كه قوم او بدين معنى پى برده قدم در طريق متابعت نهند ايشان از