ترا مِنَ الشَّيْطانِ‌ از جانب شيطان‌ نَزْغٌ‌ نخسى و وسوسه بر خلاف آنچه تو را فرموده اند نزغ در اصل لغة بمعنى نخس و غرور است كه آن عبارت از سر انگشت بكسى زدن است و فرو بردن مثل سر چوب و سوزن ملخص معنى آنست كه اگر شيطان در صدد وسوسه شود و خواهد كه تو را بر غضب دارد و منع ملاطفت و ملايمت تو نمايد نسبت بكسانى كه ايذا و آزار بتو رسانيده باشند فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ‌ پس پناه گير بخدا از شر او تا تو را از مكر وسوسه او نگه دارد از بعضى علما مرويست كه نزغ اول وسوسه است و مس نيست مگر بعد از تمكين و لهذا حقتعالى اول را نسبت بر پيغمبر داد و فرمود كه‌ وَ إِمَّا يَنْزَغَنَّكَ‌ و ثانى را براى ساير مردمان كه‌ إِذا مَسَّهُمْ طائِفٌ مِنَ الشَّيْطانِ‌ و نزد بعضى صورت خطاب با آن حضرت است و مراد امتند چه آن حضرت از وساوس شيطانى و تسويلات نفسانى محفوظ و معصوم است پس با هر يك از امت ميگويد كه چون وسوسه شيطانى تو را از جاى بر انگيزاند و تو را بر خلاف مامور دارد پس پناه گير بخدا إِنَّهُ‌ بدرستى كه خداى‌ سَمِيعٌ‌ شنواست استعاذه تو را عَلِيمٌ‌ دانا است بآن چه صلاح امر تو در آن است و بجهت اين تو را باستعاذه امر ميكند يا سميع است باقوال آنكه اذيت بتو ميرساند و عليم است بافعال او پس وى را بر آن مجازات خواهد داد و اعانت تو خواهد كرد بانتقام از او آن گه در بيان حال متقيان ميفرمايد كه‌ إِنَّ الَّذِينَ اتَّقَوْا بدرستى كه آنان كه پرهيز كرده‌اند از شرك و معاصى يا ترسيدن از حق تعالى‌ إِذا مَسَّهُمْ‌ چون مس كند و برسد بديشان‌ طائِفٌ مِنَ الشَّيْطانِ‌ وسوسه و مكرى بديشان فرود آينده در خواطر از جانب شيطان اشتقاق آن از طيف است يعنى فرود آمدن چيزى در خيال و يا ماخوذ است از طوف يعنى چون برسد بايشان وسوسه احاطه‌كننده و دور نماينده گرداگرد ايشان‌ تَذَكَّرُوا ياد كنند خداى را و از وعيد او انديشه نمايند فَإِذا هُمْ مُبْصِرُونَ‌ پس ايشان بينندگان باشند راه صواب را بجهت تذكر مواقع خطا و مكايد شيطان دغا پس محترز شوند و پيروى او نه كنند مجاهد گفته كه اينها آن كسانى باشند كه خواهند معصيتى كنند پس خداى را ياد كنند و ترك آن نمايند و در رشد و صلاح خود نظر كرده پيرو حق شوند آيه براى تاكيد و تقرير ما قبل است و مراد بشيطان جنس است و لهذا ضمير جمع را بر آن راجع داشته و فرموده كه‌ وَ إِخْوانُهُمْ‌ و برادران شيطان يعنى كافران كه نمى‌پرهيزند از وسوسه و نمى‌ترسند از خداى‌ يَمُدُّونَهُمْ‌ ميكشد شياطين ايشان را فِي الغَيِ‌ در گمراهى و غوايت بتزيين مناهى در نظر