تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٢٢٦ - سورة التوبة
و سابقان يكىاند در ايمان و هجرت و جهاد وَ أُولُوا الْأَرْحامِ و خداوند خويشيها يعنى اقربا بَعْضُهُمْ برخى از ايشان أَوْلى بِبَعْضٍ سزاوارترند ببعضى در ميراث گرفتن از كسانى كه ميان ايشان مواخات شده باشد از مهاجر و انصار فِي كِتابِ اللَّهِ در حكم خدا يا در لوح محفوظ يا در قرآن اين آيه ناسخ حكم جماعتيست كه بسبب مهاجرت و مظاهرت و نصرت ميراث ميگرفتند و در اين دلالت است بر آنكه هر كه اقرب بميت است در نسب اولى بارث است خواه آنكه صاحب سهم باشد يا نه و خواه كه عصبه باشد يا نه و كسانى كه قايلند بتوريث ذوى الارحام اصحاب فرايض و عصبه را از آيه استثنا ميكنند و اين خلاف ظاهر است إِنَّ اللَّهَ بدرستى كه خداى بِكُلِّ شَيْءٍ بهمه چيز از مواريث يا حكمت در اعتبار نسبت هجرت و نصرت و مظاهرت اولا و اعتبار رحم و قرابت ثانيا عَلِيمٌ داناست و بجميع مصالح بندگان آگاه بدانكه علما را اختلافست كه حكم هجرت بعد از فتح مكه باقيست يا نه بعضى بر آنند و گفتهاند كه امروز هجرت نيست
لقوله صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم لا هجرت بعد الفتح
و صحيح آنست كه حكم آن بر جاست و ثواب آن مر كسى را كه در دار الحرب ايمان آورد و خانمان و اسباب و مال و املاك را بگذارد و بسراى اسلام آيد مانند ثواب كسانى باشد كه از مكه بمدينه با حضرت رسول صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم مهاجرت كردند و اما
قوله صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم لا هجرت بعد الفتح
مخصوص است بهجرت از مكه بمدينه يعنى چون اهل مكه اسلام آوردند پس از آنجا هجرت بمدينه معنى نداشته باشد و اگر از آنجا آيند بر وجه اختيار بوده باشد نه كراهت و اجبار مانند شخصى كه در هر بلده سرايى داشته باشد از آنجا بسراى ديگر نقل كند و بدانكه اين سوره بيشتر در غزات بدر فرود آمده در هفدهم رمضان هيجده ماه از هجرت گذشته
سورة التوبة
بسم اللَّه الرحمن الرحيم همه اين سوره مدنيست و نزد بعضى آنست كه دو آيه كه در آخر اين سوره است اعنى قوله تعالى لَقَدْ جاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ الى آخر در مكه نازل گشته و از قتاده و مجاهد روايتست كه اين آخرين سورهايست كه در مدينه فرود آمده است و نزول آن در سال نهم بود از هجرت و فتح مكه در سال هشتم از هجرت واقع شده و حضرت رسالت صلّى اللَّه عليه و آله در سال دهم از هجرت حجة الوداع فرموده و عدد آيات اين سوره صد و بيست و نه است نزد كوفى و صد و سى بعدد غير كوفى و اختلاف در سه آية است برى عمن المشركين بصرى است عَذاباً أَلِيماً شامى و عاد و ثمود حجازى و اين سوره را اسماء متعدده از جمله يكى توبه است كه متضمن تكرار توبه مؤمنان است كقوله وَ يَتُوبُ اللَّهُ عَلى مَنْ يَشاءُ فان يتوبوا بك خيرا لهم ثم تاب عليهم ليتوبوا (دويم) برائة كه بمعنى بيزاريست از كفر و نفاق سيم فاضحه بمعنى