تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ١٩٨ - سوره الأنفال(٨) آيات ٣٠ تا ٣٩
رؤساى قريش پنجاه هزار مثقال طلا خرج لشگر كردند و بحرب احد رفتند اين آيه نازل شد كه مالهاى خود را خرج مىكنيد فَسَيُنْفِقُونَها پس زود باشد كه نفقه كنيد تمام مال خود را ثُمَّ تَكُونُ پس باشد آن نفقه عَلَيْهِمْ حَسْرَةً بر ايشان پشيمانى و غم چه مال رفته باشد و مقصود حاصل نشده اسناد ذات حسرة به انفاق با آنكه عاقبت انفاق است جهت مبالغه است ثُمَّ يُغْلَبُونَ پس مغلوب گردند در آخر يعنى در روز فتح مكه و مىشايد كه مراد بانفاق اول اخبار باشد از انفاق ايشان در روز بدر و ثانى اخبار از نفاق ايشان باشد در مستقبل كه آن روز احد بود يا آنكه مراد از هر دو يكى باشد به اين وجه كه مساق اول براى بيان غرض انفاق باشد و مساق ثانى بانفاق براى بيان عاقبة باشد اگر چه هنوز بفعل نيامده باشد اين از دلايل اعجاز قرآنست كه خبر داد از چيزى كه قبل از وقوع آنست وَ الَّذِينَ كَفَرُوا و آنان كه ثابت باشند بر كفر إِلى جَهَنَّمَ بسوى دوزخ يُحْشَرُونَ رانده شوند لِيَمِيزَ اللَّهُ الْخَبِيثَ متعلق است به يغلبون يعنى مغلوب شدن كافران براى آنست كه تا جدا گرداند خداى ناپاك را كه كافر است مِنَ الطَّيِّبِ از پاك كه مؤمن است و يا متعلق است به يحشرون يعنى كفار بدوزخ رانده شوند تا امتياز ايشان از مومنان ظاهر گردد چو هم چنان كه مساق ايشان دوزخ باشد مساق مومنان بهشت باشد و يا متعلق است به ينفقون يعنى مشركان انفاق ميكنند در عداوت رسول (ص) آن نوع مالى را كه مسلمانان در نصرت او خرج ميكنند تا عاقبت آن منتهى شود بآنكه حقتعالى كفار را از مؤمنان پرهيزكار ممتاز گرداند وَ يَجْعَلَ الْخَبِيثَ و جمع گرداند و ضم نمايد كافران پليد را بَعْضَهُ عَلى بَعْضٍ برخى بر برخى فَيَرْكُمَهُ پس بر هم افكند آن كافران پليد را و بر سر يكديگرشان اندازد بر وجه مذلت و خوارى جَمِيعاً در حالتى كه مجتمع باشند و هيچكس از ايشان نماند كه با ايشان نباشد و يا ضم كند بكافران آنچه نفقه كرده باشند تا موجب زيادتى عذاب ايشان شود و يا مراد بخبيث نفقه ايشان است و طيب نفقه مؤمنان يعنى نفقه كافران را از نفقه مؤمنان جدا گرداند و همه مالهاى كفار را كه نفقه كرده باشند در دوزخ جمع كند كما قال يَوْمَ يُحْمى عَلَيْها فِي نارِ جَهَنَّمَ الايه فَيَجْعَلَهُ پس در آورد همه آنها را فِي جَهَنَّمَ در دوزخ أُولئِكَ اشاره بخبيث است بتقدير فريق با منفقان بدر هُمُ الْخاسِرُونَ ايشانند زيانكاران يعنى كامل در خسران چه ايشان خاسراند در نفس و مال خود چه مال را در باختند و بدوزخ شتافتند