تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٢٩٤ - سوره التوبة(٩) آيات ٧٠ تا ٧٩
مستمر بودند پس بيان تشبيه ميكند و تمثيل حال ايشان ميفرمايد بآنها بقوله كانُوا أَشَدَّ مِنْكُمْ بودند سختتر از شما قُوَّةً از روى قوت يعنى ببدن از شما قوىتر بودند وَ أَكْثَرَ و بيشتر بودند از شما أَمْوالًا وَ أَوْلاداً از روى مالها و فرزندان يعنى مال و فرزندان ايشان بيشتر از شما بود فَاسْتَمْتَعُوا پس بهره گرفتند بِخَلاقِهِمْ بر نصيب خود از لذتهاى دنيا از مال و فرزند بهره برداشتند و اشتقاق خلاق از خلق است بمعنى تقدير چه نصيب آن چيزيست كه مقدر است براى صاحب خود فَاسْتَمْتَعْتُمْ بِخَلاقِكُمْ پس شما نيز تمتع گرفتيد بنصيب خويش از آرزوهاى دنياى فانى كَمَا اسْتَمْتَعَ الَّذِينَ هم چنان كه تمتع يافتند آنان كه بودند مِنْ قَبْلِكُمْ پيش از شما بِخَلاقِهِمْ ببهره خويش ذم امم ماضيه فرموده باستمتاع ايشان بحظوظ مخدجه از شهوات فانيه و اشتغال ايشان بآن از نظر در عاقبت و سعى در تحصيل لذايذ حقيقيه جهت تمهيد ذم مخاطبين در مشابهة ايشان بآنها و افتفاى اثر ايشان وَ خُضْتُمْ و خوض گرديد و شروع نموديد در باطل كه آن كفر و استهزاء است كَالَّذِي همچه خوضى كه گذشتگان خاضُوا خوض كردند و بر آن رفتند أُولئِكَ آن گروه حَبِطَتْ نابود شد و تباه گشت أَعْمالُهُمْ كردار هاى ايشان فِي الدُّنْيا در دنيا كه مال و فرزندان با ايشان وفا نكرد وَ الْآخِرَةِ و در آخرت كه ثوابى بر آن مترتب نگشته عملها وَ أُولئِكَ و آن گروه هُمُ الْخاسِرُونَ ايشاناند زيانكاران در هر دو جهان از ابن عباس مرويست كه در اين آيه گفت كه (ما اشبه الليل بالبارحة) چه شبيه است امشب به ديشب يعنى چه مشابهت دارند اين منافقان بقوم بنى اسرائيل عبد اللَّه مسعود گفت شما مانندترين مردمانيد بر بنى اسرائيل الا آنست كه نميدانم كه شما گوساله مىپرستيد يا نه حذيفه گفت امروز منافقان شما بدترند از منافقان عهد رسول صلّى اللَّه عليه و آله گفتند چگونه گفت براى آنكه ايشان نفاق را پوشيده داشتند و شما آن را آشكارا كرديد ابو هريره از ابو سعيد نقل كرده كه رسول صلّى اللَّه عليه و آله فرمود كه
لتاخذن كما اخذت الامم من قبلكم ذراعا بذراع و شبرا بشبر و باعا بباع حتى لو ان احدا من اولئك دخل فى حجر ضب لدخلتموه
يعنى شما همان طريقه داشته باشيد كه آنان كه پيش از شما گرفته بودند گز بگز و ارش بارش و دستى بدستى تا اگر يكى از ايشان در سوراخ سوسمار شده باشد شما نيز در او در آئيد گفتند يا رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله (كما صنعت فارس و الروم و اهل الكتاب) فرمود كه
فهل الناس الا هم
نيستند اينها مگر از جنس ايشان
بعد از آن بر سبيل تقريع ميفرمايد كه أَ لَمْ يَأْتِهِمْ آيا نيامد بديشان