تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٣٨٣ - سوره يونس(١٠) آيات ٥٠ تا ٥٩
نصب است كه مفعول دويم فعل مذكور است و گفتهاند كه همزه براى انكار مستهزيانست از سؤال وعيد يا بعث يا قرآن كه حق است يا نه جواب آمد كه قُلْ بگو اى محمد صلّى اللَّه عليه و آله إِي وَ رَبِّي آرى بحق پروردگار من إِنَّهُ لَحَقٌ بدرستى كه دعوى من يا قرآن يا بعث يا عذاب موعود حق و درستست وَ ما أَنْتُمْ و نيستيد شما بِمُعْجِزِينَ عاجز كنندگان مر خداى را از عذاب كردن يعنى عجز بقدرت او راه ندارد و نيابد و شما عذاب وى از خويش باز نتوانيد داشت و از قبضه قدرت او بيرون نتوانيد رفت وَ لَوْ أَنَ و اگر باشد لِكُلِّ نَفْسٍ ظَلَمَتْ مر هر نفسى را كه ستم كرده است بر خود بكفر يعنى اگر كافرى را باشد ما فِي الْأَرْضِ آنچه در زمين است از جميع مال و متاع و خزاين و دفاين آن لَافْتَدَتْ بِهِ هر آينه فديه دهد بآن چه داده تا خود را از آن عذاب باز خرد و بر تقدير آنكه قدرت بر اين فديه داشته باشند از ايشان قبول نكنند وَ أَسَرُّوا النَّدامَةَ و بپوشند پشيمانى خود را از اتباع و هواداران خود كه مبادا از ايشان سرزنش و ملامت شنوند و اين از ابى عبد اللَّه عليه السّلام مرويست و يا آنكه مبهوت شوند از هول عذاب و بر نطق قادر نباشند و در تاج التفاسير آورده كه دريا بند الم حسرت و ندامت را در رويهاى خود و يا اسرار بمعنى اخلاص است چه اخفاى ندامت اخلاص آنست يعنى ندامت خود را خالص سازند و بخلوص تمام پشيمانىگرايند و گفتهاند اسرار بمعنى اظهار است و اين از لغات الاضداد است مضمون آن كه مشركان اظهار ندامت كنند از اعمال خود لَمَّا رَأَوُا الْعَذابَ اين هنگام كه ببينند عذاب را وَ قُضِيَ بَيْنَهُمْ و حكم كرده شود ميان مؤمنان و يا كافران يا رؤساى و اتباع يا ظالمان و مظلومان بِالْقِسْطِ بداد و راستى وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ و ايشان ستمديده نشوند بنقصان ثواب و افزونى عقاب اين تكرير نيست زيرا كه اول قضا است ميان انبياء و مكذبان ايشان و دوم مجازات مشركانست بر شرك يا حكومت ميان ظالمان و مظلومان ضمير متناول ايشان است بجهت دلالت ظلم بر ايشان بعد از آن در تقدير قدرت خود بر اثابه و تعذيب ميفرمايد كه أَلا إِنَّ لِلَّهِ بدانيد بدرستى كه مر خداى راست ما فِي السَّماواتِ آنچه در آسمانها است وَ الْأَرْضِ و آن چه در زمين است پس ايشان مالك چيزى نباشند كه خود را بآن بازخرند و بر تقدير آن او سبحانه بفداى كافر احتياج ندارد و بر ايصال ثواب و عقاب قادر است أَلا إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ بدانيد بدرستى كه وعده خداى در مثوبة و عقوبت حَقٌ راستست