تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٤٥٢ - سوره هود(١١) آيات ٦٠ تا ٦٩
مكذوب فيه است پس بر سبيل اتساع جارى مجراى مفعول به شده و يا مصدر است بمعنى كذب چون مجلود و معقول آوردهاند كه روز چهارشنبه روى ايشان زرد شد و پنجشنبه سرخ گشت و جمعه سياه شد و شنبه عذاب نازل گشت فَلَمَّا جاءَ پس آن هنگام كه آمد أَمْرُنا فرمان ما بعذاب ايشان نَجَّيْنا صالِحاً نجات داديم صالح را وَ الَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ و آنان را كه با او بودند از مؤمنان بِرَحْمَةٍ مِنَّا برحمتى و بخششى از نزديك ما كه آن عطاى لطف و توفيق بود بايشان كه بسبب آن مهتدى شده از عذاب نجات يافتند وَ مِنْ خِزْيِ يَوْمِئِذٍ و از رسوايى آن روز كه هلاكت ثمود بود بصيحه و يا از عذاب روز قيامت إِنَّ رَبَّكَ بدرستى كه پروردگار تو هُوَ الْقَوِيُ او است توانا بر نجات مؤمنان الْعَزِيزُ غالب بر اهلاك دشمنان وَ أَخَذَ الَّذِينَ ظَلَمُوا و فرا گرفت آنان را كه ستم كردند بر خود بكفر الصَّيْحَةُ فريادى عظيم مراد بصيحه جبرئيل است در زاد المسير آورده كه در آن سه روز كه وعده حيات داشتند در خانهاى خود ساكن شده قبرها كندند و منتظر عذاب ميبودند و چون روز چهارم آفتاب طالع شد و عذاب نيامد از منازل خود بيرون آمده يكديگر را ميخواندند كه ناگاه جبرئيل بر صورت اصلى خود پايش بر زمين و سر بر آسمان پرهاى خود را نشر كرده از مشرق تا مغرب پايهاى وى زرد و بالهاى سبز و دندانهاى سفيد و براق و پيشانى با جلاء نورانى و رخسار بر افروخته و موى سر وى سرخ و برنك مرجان ظاهر شد و افق را بپوشيد چون قوم ثمود آن حال را مشاهده كردند روى بمساكن خود نهادند و بقبور در آمدند جبرئيل نعره زد كه
موتوا عليكم لعنة اللَّه
بيكبار همه مردند و زلزله در خانهاى ايشان افتاده سقفها بر ايشان فرود آمد فَأَصْبَحُوا پس گشتند فِي دِيارِهِمْ در سراهاى خود جاثِمِينَ مردگان و بر زمين خفتندگان كَأَنْ لَمْ يَغْنَوْا گوييا هرگز نبودهاند فِيها در آن سراهاى خود در وسيط آورده كه خداى تعالى بدان صيحه هلاك كرد هر كه را كه از قوم ثمود بود در مشارق و مغارب و سهول و جبال مگر يك مرد كه او را ابو رغال گفتندى و از حضرت رسالت صلّى اللَّه عليه و آله پرسيدند كه ابو رغال كيست فرمودند پدر قبيله ثقيف أَلا إِنَّ ثَمُودَ بدانيد بدرستى كه ثمود كَفَرُوا رَبَّهُمْ انكار كردند پروردگار خود را أَلا بُعْداً بدانيد كه دوريست از رحمت من لِثَمُودَ مر قوم ثمود را بعد از آن بيان قصه ابراهيم و لوط عليهم السلام فرمود بقوله وَ لَقَدْ جاءَتْ و بدرستى كه آمدند رُسُلُنا فرستادگان ما از ملائكه كه نه بودند يا يازده و يا دوازده و يا هشت يا هفت و دمياطى گفته سه فرشته بودند جبرئيل و ميكائيل و اسرافيل بر صورت