- در نسخۀ متن «كافى» و حافظ عبد العزيز نام مادرش را «سلامه»، مبرّد در الكامل «سلافه»، شيخ مفيد در «ارشاد»، و طبرسى در «اعلام الورى»، و شهيد اوّل در دروس «شاه زنان»، ابراهيم بن اسحاق و اربلى در كشف الغمّة «غزاله» ذكر كردهاند. و بعضى «برّه» و «خوله» و «جهان بانو» و ...

گفتهاند. (مراجعه شود به عوالم العلوم: ١٨/ ٧- ١٢، بحار الانوار: ٤٦/ ٧- ١٦).

دكتر شهيدى در كتاب زندگانى على بن الحسين (عليه السلام) چهارده نام براى مادر آن حضرت بر شمردهاند كه البته استقصاء ايشان هم كامل نيست، زيرا كه: «سلامه» كه در كتاب «كافى: ١/ ٤٦٦» آمده است و «حلوة» و «خوله» و «حلولا» كه در «تاريخ اهل البيت: ١٢١- ١٢٢» آمده است را ذكر نكرده است.

[١] شهيد اول در «دروس: ٢/ ١٢» معتقدند كه پدرش شيرويه بن كسرى مىباشد، سپس اضافه فرمود: بعضى دختر يزدجرد هم گفتهاند. بعضى اسم پدرش را «نوشجان» نوشتهاند، تاريخ اهل البيت: ١٢٢. بعضى نوشتهاند «يزدجرد يزگرد» پادشاه فارس بوده نه اينكه پادشاه تمام ايران، تاريخ اهل البيت: ١٢١، عوالم العلوم: ١٨/ ١٠». در «العدد القويّة» و «تذكره» پدرش را بدون ذكر نام، ياد كردهاند، عوالم العلوم: ١٨/ ١٠ (نقل از دو كتاب ياد شده). صاحب كشف الغمّة در «كشف الغمه: ٢٠/ ٧٤». ظاهرا به اسم پدرش اطمينان پيدا نكرده لذا فقط نوشت: «اسمها غزاله» بدون اينكه نام پدرش را ذكر نمايد و در عمدة الطالب تصريح شده است كه مادر امام دختر يزگرد نيست «تاريخ اهل البيت: ١٢٢ (نقل از عمدة الطالب)».

[٢] علّامه مجلسى و ... معتقدند كه وقوع اين قضيّه در زمان عمر بسيار بعيد است، بلكه اين مسأله در زمان عثمان واقع شده است (بحار الانوار: ٤٦/ ١٠)، و شيخ مفيد (رحمه اللّه) معتقد است كه: نه زمان عمر بود و نه عثمان بلكه در زمان خود امير المؤمنين (عليه السلام) بود «و كان امير المؤمنين (عليه السلام) ولّى حريث بن جابر الحنفي جانبا من المشرق، فبعث إليه بنتى يزدجرد بن شهريار بن كسرى، فنحل ابنه الحسين (عليه السلام) شاه زنان منهما ...»، ارشاد: ٢/ ١٣٧.

[٣] ربيع الابرار: ٣/ ١٩.

لازم به يادآورى است كه: داستان اسارت سه تن از دختران يزدگرد را در منابع شيعه پيدا نكرديم، و شايد در منابع شيعى پيدا نشود، و در ميان اهل سنت فقط زمخشرى در «ربيع الابرار» مطرح كرده است.

[٤] از آن جائى كه در تاريخ و روايات نيامده است كه امير المؤمنين (عليه السلام) در قسمت شرقى ايران دست به فتوحات زده باشد، و اگر قول شيخ مفيد را بپذيريم كه فرستادن دو دختر «يزدگرد» بوسيله «حريث بن جابر حنفى» انجام شده است چنين مىشود نتيجه گرفت كه: «حريث بن جابر» دو