مقامع الفضل - البهباني، الشيخ محمد علي - الصفحة ٥١١ - جواب
همسايگان خصوصا در غايت لوعۀ حزن و اندوه از قواعد شريعت غرّا؛ غير مأنوس است، و همچنين ترخّص از ديّان و موجرين، سيّما بعد از استغراق دين بر تركه بنابر حرمت تصرّف ورثه در اموال ميّت قبل از اداء ديون و فكّ رهون و اذن موجران بنابر بطلان اجاره، حرجى است عظيم و دردى است به غايت اليم و جواب از همه يكى از دو راه است:
اوّل آنكه: همه غلط مىكنند و خلاف شرع مىنمايد و بايد بعد از موت بلا فاصله برهنه شوند، بلكه از بابت مقدّمه اندكى قبل از آن مهيّاى عزا شوند و لباس تعزيت پوشند؛ و بعد از آن از خود خورند و از خود پوشند و از خانه بيرون روند، خصوصا هرگاه خانه به اجارۀ ميّت بوده بر مذهب جمعى كه به موت باطل مىدانند مطلقا [١]، يا در غير سه صورت كه مستثنى است إجماعا [٢] و همچنين هرگاه ديون اضافه بر تركه باشد و بايد در همۀ اين صور از ولىّ شرعى، يا حاكم شرع، و با عدم ايشان از عدول مؤمنين حصّۀ غير كاملين و غايبين را بخرند، يا اجاره كنند و استيذان از كاملين حاضرين نمايند.
دويم آنكه: ملتزم شويم در همه به استثناء سه روز تعزيه نسبت به امور ضروريّه از لباس و أكل و شرب و سكنى در ملك مشترك و مال غير از براى
[١] نهايۀ شيخ طوسى: ٤٤١، خلاف شيخ طوسى: ٣/ ٤٩١، مراسم سلّار: ١٩٩.
[٢] حدائق الناضرة: ٢١/ ٥٤٢. سه صورت مورد اشاره عبارت است از:
الف: موجر در هنگام اجاره شرط كرده باشد كه مستأجر بنفسه از ملك استفاده كند. در اين صورت با مرگ مستأجر اجاره باطل مىشود.
ب: موجر ملكى را كه براى انتفاع او وقف شده اجاره دهد در اين صورت با مرگ موجر اجاره باطل مىشود، زيرا موجر تا هنگام مرگ حق انتفاع داشته است نه بيشتر مگر آنكه موجر ناظر و متولى بر موقوفه باشد و مصلحت آيندگان را در نظر گرفته و يا حفظ موقوفه اقتضاى اجارۀ بلند مدت را داشته كه در اين صور صحيح است.
ج: موجر ملكى را كه وصيت شده بود تا زنده است استفاده كند را اجاره دهد پس از مرگ موجر اجاره باطل مىشود زيرا كه تا هنگام مرگ حق انتفاع داشته است.