مقامع الفضل - البهباني، الشيخ محمد علي - الصفحة ٢٧٠ - جواب
و مبصرات بىآلت سمع و بصر [١].
ششم: قدم أزلى و بقاى ابدى، يعنى: خدا واجب الوجود است و وجود او را اوّل و آخر نيست [٢].
هفتم: تكلّم است، يعنى: خدا متكلم و آفرينندۀ حروف و صداست در اجسام جامده [٣].
هشتم: صدق، يعنى: خدا صادق و راستگوست، يعنى: خلف وعده نمىكند و از وعيد مىتواند عفو كند [٤].
و صفات سلبيّه يعنى: صفاتى كه لايق خدا نيست، چنانكه از قرآن و حديث معلوم مىشود و عقل بر آن دلالت كند هفت است:
اوّل آنكه: مركّب نيست، زيرا كه مركّب محتاج است به اجزاى خود، و هر چه محتاج است ممكن الوجود است [٥].
دوّم آنكه: خدا نه جوهر است و نه جسم و نه عرض [٦]، و الّا ممكن الوجود خواهد بود، زيرا كه: جوهر ممكن الوجودى را گويند كه احتياج به محل نداشته باشد، و جسم جوهرى است قابل قسمت در طول و عرض و عمق.
و عرض ممكن الوجودى است كه در وجود احتياج به محل دارد.
سوّم آنكه: خدا محل حوادث نيست [٧] و إلّا متغيّر خواهد بود و هر متغيّرى حادث و ممكن الوجود است.
[١] نساء (٤): ٥٨ و ١٣٤، اسراء (١٧): ١، توحيد صدوق: ١٩٤ حديث ٧ و ٨.
[٢] حديد (٥٧): ٣، توحيد صدوق: ١٩٣ حديث ٧، ١٩٥ حديث ٨.
[٣] نساء (٤): ١٦٤، قصص (٢٨): ٣٠، تفسير نور الثقلين: ١/ ٥٧٤ و ٥٧٥ حديث ٦٧٥- ٦٨١.
[٤] انعام (٦): ١١٥، رعد (١٣): ٣١، روم (٣٠): ٦، زمر (٣٩): ٥٣.
[٥] كافى: ١/ ١١٨ و ١١٩ حديث ١، توحيد صدوق: ٢٤٦.
[٦] اعراف (٧): ١٤٣، اخلاص (١١٢): ٣، كافى: ١/ ١٠٤- ١٠٦ حديث ١- ٧.
[٧] توحيد صدوق: ٥٠، ٧٨، ١٧٤.