مقامع الفضل - البهباني، الشيخ محمد علي - الصفحة ٥٣٩ - ١٥ حاشيۀ صفحۀ (٣٨٨) متن كتاب
شيخ فنا شدن، و بعد در رسول، و بعد در ذات حق مستغرق گشتن، و آنجا هم فناى در فناى در فنا شدن تا باقى به بقاى سرمدى شود.
پس مولا به لاهور رفته در آنجا توقف نمود در سنه ٧٢٠ وفات يافت و در همانجا دفن گشت.
در تذكره شيرخان به نظر رسيده كه ملا در زمان اقامت كشمير تفسير قرآن به طريق صوفيه شروع نمود مدار آن را مطلقا بر تأويل گذاشته. امّا زياده از يك سى پاره اول فرصت نوشتن نيافت، از آن جمله شرح يك آيه از عجايبات است كه خَتَمَ اللّٰهُ عَلىٰ قُلُوبِهِمْ وَ عَلىٰ سَمْعِهِمْ وَ عَلىٰ أَبْصٰارِهِمْ غِشٰاوَةٌ وَ لَهُمْ عَذٰابٌ عَظِيمٌ [١] ظاهر معنى [آيه را] عامۀ مفسرين نوشتهاند كه در شأن مشركان [است]، و ملّا شاه در تأويلات خود آورده كه اين آيه در شأن اولياست و معنى آن است كه مهر نهاده خداى تعالى بر دلهاى اولياى خود تا ساحت فضاهاى با صفا كه بحكم «قلب المؤمن عرش اللّه» هر يكى بارگاه كبريا است [كه] از خس و خاشاك و وساوس نفسانى و غبار و كدورات شيطانى پاك مىباشند، و بر گوشهاى ايشان كه دريچههاى شهرستان قلوبند تا از دخل كلمات لا طائل محفوظ مسدود مىماند، و بر چشم ايشان پردهاى است از سرادق عظمت و جلال و جلباب حسن لا يزال كه در تماشاى آن بجمال ناسوت و ملكوت نظر نمىگمارند، و مر ايشان را است شربتهاى بزرگ در مزه و حلاوت.
در اين مقام ملّا شاه عذاب را از عذب گرفته كه بمعنى آب صاف و شيرين است.
و حضرت شيخ اكبر و كبريت احمر شيخ محى الدين عربى نيز در تفسير اين آيه به همين قسم فرموده:
يك نغمه طراود ز لب قمرى و بلبل * * * قانون وفا مختلف آواز نباشد [٢]
انتهى.
قال الشيخ محي الدين عربي في الفتوحات: إنّ المشار إليه بقوله تعالى في سورة البقرة
[١] بقره (٢): ٧.
[٢] رياض الشعرا: ١٩٦.