او هم بازگشت و حاضران از كوتاهى خود در حاضر كردن مركّبدان و استخوان، پشيمان شدند و همديگر را سرزنش كردند و گفتند: ما از خداييم و سوى او باز مى‌گرديم! ما از مخالفت با پيامبر خدا ترسانيم.

چون پيامبر ٦ به هوش آمد، يكى از آنان گفت: اى پيامبر خدا! آيا استخوان و مركّبدان را نياوريم؟

فرمود: «پس از آنچه گفتيد؟! ديگر نه؛ امّا شما را به نيكى به اهل بيتم، سفارش مى‌كنم». سپس از آن جمع، رو گرداند و آنان هم برخاستند و تنها عبّاس و فضل و على بن ابى طالب و خانواده‌اش نزدش ماندند.

عبّاس گفت: اى پيامبر خدا! اگر اين امر در ميان ما پس از تو مى‌پايد، پس به ما مژده ده و اگر مى‌دانى كه بر ما چيره مى‌شوند، به ما وصيّتى كن.

فرمود: «پس از من، شما را ضعيف مى‌دارند» و ساكت شد. پس آن جمع هم در حالى كه مى‌گريستند و از [حيات‌] پيامبر ٦ نااميد شده بودند، برخاستند.

٩٠٦. شرح نهج البلاغة به نقل از ابن عبّاس: در يكى از سفرهاى عمر به شام، همراهش رفتم. روزى به تنهايى بر شترش راه مى‌پيمود كه دنبالش كردم. پس به من گفت: «اى ابن عبّاس! من از پسرعمويت، گله دارم. از او خواستم كه با من بيايد؛ ولى نيامد و پيوسته او را ناراحتِ چيزى مى‌بينم. تو گمان مى‌كنى دنبال چيست؟».

گفتم: اى امير مؤمنان! تو كه خودت مى‌دانى.

[عمر] گفت: «گمان دارم او همواره در اندوهِ از دست رفتن خلافت است».

گفتم: چنين است. او معتقد است كه پيامبر خدا خلافت را براى او خواست.

[عمر] گفت: «اى ابن عبّاس! پيامبر خدا خلافت را براى او خواست و اين گونه بود؛ امّا چه مى‌توان كرد كه خداى متعال، آن را نخواست! پيامبر خدا چيزى خواست و خدا چيز ديگرى خواست. پس، اراده خدا محقّق شد و اراده پيامبر او محقّق نشد. آيا هر چه پيامبر خدا خواست، شد؟ او مسلمان شدن عمويش را خواست و [لى‌] خدا نخواست و او هم، اسلام نياورد!».

اين مضمون، با الفاظ ديگرى هم نقل شده است و آن، همان گفته عمر است كه: پيامبر خدا در زمان بيمارى‌اش خواست كه او (على ٧) را جانشين خود كند؛ امّا من از ترس وقوع فتنه و براى نشر اسلام، مانع شدم. پس، پيامبر خدا مقصود قلبى‌ام را دانست و خوددارى كرد و خداوند، جز از اجراى آنچه خود مقدّر و حتمى كرده، امتناع دارد.