دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٦١ - ١ روز غدير خم

طارق بن شهاب روايت كرده است كه: يكى از يهوديان به عمر بن خطّاب گفت: اى امير مؤمنان! آيه‌اى در كتاب شماست و آن را قرائت مى‌كنيد كه اگر بر ما يهوديان نازل شده بود، آن روز را جشن مى‌گرفتيم.

گفت: كدام آيه؟

گفت: «امروز، دينتان را براى شما به كمال رساندم ...».[١]

اكنون بايد ديد در تاريخ اسلام، روز سرنوشت‌سازى كه داراى اين ويژگى‌هاى چهارگانه است و شايسته اين است كه جامعه اسلامى، آن را جشن بگيرد، كدام روز است.

براى مشخّص كردن آن روز، احتمالات فراوانى داده شده كه غالبا متّكى بر اسناد تاريخى و يا متون حديثى نيستند و از اين رو، از طرح آنها در اين‌جا خوددارى مى‌كنيم.[٢] تنها دو فرض مستند وجود دارد كه به دو دسته از متون تاريخى و حديثى شيعه و اهل سنّت، مستندند. بايد ديد آيا اين دو دسته از متون، با هم در تعارض‌اند، يا اين كه وجه جمعى براى آنها وجود دارد. دو فرض مستند عبارت‌اند از:

١. روز غدير خم‌

ضمن آن‌كه بسيارى از احاديث شيعه، بدون ذكر روز غدير يا روز ديگرى، به نزول اين آيه در مورد انتصاب امام على ٧ توسط پيامبر ٦ به رهبرى امّت، اشاره دارند، حدود بيست حديث، به طور مشخّص نزول آيه را در روز غدير بيان مى‌دارند،[٣] چنان كه در كتب اهل سنّت، نقل‌هايى كه عمدتا به ابو هريره و ابو سعيد خُدْرى‌

[١] صحيح البخارى: ج ١ ص ٢٥ ح ٤٥ و ج ٤ ص ١٦٠٠ ح ٤١٤٥، و ص ١٦٨٣ ح ٤٣٣٠ وج ٦ ص ٢٦٥٣ ح ٦٨٤٠.

[٢] ر. ك: تفسيرهاى ذيل آيه.

[٣] ر. ك: الأمالى، صدوق: ص ١٨٨ ح ١٩٧، كمال الدين: ص ٢٧٦، الإقبال: ج ٢ ص ٢٦٢.