دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٢٦ - راههاى غدير خم

كرد و برايش بيعت گرفت. درود خداوند بر آن دو و خاندان پاكشان باد![١]

وضعيّت كنونى مكان‌

عاتق بن غيث بلادى، مورّخ معاصر حجازى، در كتابش معجم معالم الحجاز، «غدير خُم» را چنين توصيف كرده است:

امروزه، غدير خم، به نام «غُرَبه» شناخته مى‌شود و آن، بركه‌اى است كه درختان خرماى اندكى بر آن روييده و از آنِ گروهى از بلاديّه از طايفه حرب است. و آن، در ديار آنان و در هشت كيلومترى شرق جحفه واقع است و وادى هر دو، يكى و همان وادى خرّار است.[٢]

چشمه جحفه از نزديك غدير مى‌جوشد و هنوز گودال آن، آشكار است و در غرب و شمال غربىِ غدير، آثار شهرى به جا مانده است كه ديوارهاى سنگى آن، هنوز هم پيداست. ويرانه‌هاى اين آثار، نشان مى‌دهد كه برخى از آنها كاخ يا قلعه بوده‌اند و شايد هم محلّه‌اى از محلّه‌هاى شهر جحفه (بوده است)؛ چرا كه به هم شبيه‌اند.[٣]

و من،[٤] با محل و موقعيّت غدير، از طريق دو سفرم آشنا شدم: سفر نخست، روز سه‌شنبه، ٧/ ٥/ ١٤٠٢ قمرى، مطابق با ٢/ ٣/ ١٩٨٢ ميلادى و سفر دوم، روز چهارشنبه، ١٨/ ٦/ ١٤٠٩ قمرى، مطابق با ٢٥/ ١/ ١٩٨٩ ميلادى.

راه‌هاى غدير خم‌

دو راه، ما را به غدير خم مى‌رساند: يكى از جحفه و ديگرى از رابُغ.

[١] منهاج الناسكين: ص ١٢١.

[٢] بنا به آنچه برخى مورّخان جغرافيادانِ پيشين گفته‌اند، غدير، آغاز دره جُحفه و منتهاى دره خرّار است.

[٣] معجم معالم الحجاز: ج ٣ ص ١٥٩.

[٤] دكتر عبد الهادى فضلى.