دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٥١٢ - تحقيقى درباره سخن امام

تحقيقى درباره سخن امام‌

سخن امام على ٧ درباره سقيفه به سه گونه نقل شده است:

١ أ تكون الخلافة بالصحابة والقرابة؟

«آيا خلافت، مشروط به همراهى و خويشاوندى است؟!».[١]

٢ أ تكون الخلافة بالصحابة ولا تكون بالصحابة والقرابة؟

«آيا خلافت، مشروط به همراهى است و مشروط به همراهى و خويشاوندى نيست؟!».[٢]

٣ أ تكون الخلافة بالصحابة [والقرابة] ولا تكون بالقرابة والنصّ؟

«آيا خلافت، مشروط به همراهى [و خويشاوندى‌] است و مشروط به خويشاوندى و تصريح پيامبر ٦ نيست؟!».[٣]

بى‌گمان، يكى از اين سه سخن، از امام ٧ صادر شده است و نمى‌توان بر اين باور بود كه امام ٧ هر سه سخن را فرموده باشد. جمله اوّل را مى‌توان جزئى از جمله سوم تلقّى كرد؛ امّا جمله اوّل و دوم‌[٤] قطعا معارض‌اند. از اين رو، يا بايد جمله‌

[١] نهج البلاغة( تصحيح صبحى الصالح وتصحيح محمّد عبده): حكمت ١٩٠.

[٢] نهج البلاغة( تصحيح فيض الإسلام): حكمت ١٨١، نهج الإيمان: ص ٣٨٤.

[٣] با استنتاج از گفته سيّد رضى كه در ذيل روايت ٩٦٠ گذشت.

[٤] در متن عربى كتاب، به جاى« الثانية»،« الثالثة» آمده است كه به قرينه سياقى و تصريح محقّقان كتاب، اشتباه است و بدين وسيله تصحيح مى‌شود.( م)