دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤١٠ - موقعيت جغرافيايى غدير

بر اساس وجه نخست، علّت نام‌گذارى اين مكان به «غدير»، به جهت آن است كه جاى گود درّه است؛ امّا چرا آن را «خُم» ناميده‌اند؟

ياقوت حَمَوى در معجم البلدان از زمخشرى نقل مى‌كند كه او گفته است:

خُم، نام مردى رنگرز است كه گودال ميان مكّه و مدينه واقع در جحفه، به او نسبت داده شده است.[١]

سپس از صاحب المشارق نقل كرده كه او گفته است:

خُم، نام بيشه‌اى در آن جاست و در آن، غديرى (بركه‌اى) به آن منسوب است.

همين تعليل را بَكرى پسنديده و در معجم ما استعجم آورده است:

و غدير خم، در سه ميلى جحفه و در سمت چپ جاده است و آب چشمه‌اى به آن مى‌ريزد و پيرامون آن، درختان فراوان و در هم‌تنيده‌اى قرار دارد. آن بيشه، خُم ناميده مى‌شود.[٢]

موقعيّت جغرافيايى غدير

بسيارى از لغتدانان، جغرافيدانان و مورّخان، تصريح كرده‌اند كه غدير خم در ميان مكّه و مدينه واقع است. در لسان العرب، ذيل مادّه «خمم» آمده است:

و خُم، گودالى معروف، ميان مكّه و مدينه است.[٣]

ابن اثير نيز در همان مادّه (خمم) آورده است:

غدير خم، جايى ميان مكّه و مدينه است.[٤]

در معجم البلدان [آمده است‌]:

[١] معجم البلدان: ج ٢ ص ٣٨٩.

[٢] معجم ما استعجم: ج ٢ ص ٣٦٨.

[٣] لسان العرب: ماده« خمم».

[٤] النهاية: ماده« خمم».