مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٤٢٢ - عدالت و شورا و مساوات آحاد مسلمین، مبدأ ترقّی و نفوذ صدر اسلام

اصل لسانشان هم مانند آنان مبدّل، و روضۀ منورۀ‌ امام هشتمشان هم پایمال نصاری خواهد گشت.»

صفحه ٥٣: «و دلالت آیۀ مبارکۀ: (وَشَاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ)[١] که عقل کل و نفس عصمت را بدان مخاطب، و به مشورت با عقلای اُمّت مکلّف فرموده‌اند، بر این مطلب در کمال بداهت و ظهور است؛ چه بالضّرورة معلوم است مرجع ضمیر، جمیع نوع اُمّت و قاطبۀ مهاجرین و انصار است نه اشخاص خاصّه، و تخصیص آن به خصوص عقلا و ارباب حلّ و عقد از روی مناسبت حکمیّه و قرینۀ مقامیّه خواهد بود نه از باب صراحت لفظیّه. و دلالت کلمۀ مبارکۀ (فِي الْأَمْرِ) ـکه مفرد مُحَلّی و مفید عموم اطلاقی استـ بر اینکه متعلّق مشورت مقرّره در شریعت مطهّره، کلّیۀ اُمور سیاسیّه است، هم در غایت وضوح؛ و خروج احکام إلَهیّه عزّ اسمه از این عموم از باب تخصّص است نه تخصیص.

و آیۀ مبارکۀ: (وَأَمْرُهُمْ شُورَى بَيْنَهُمْ)[٢] اگرچه فی‌نفسه بر زیاده از رجحان مشورت دلیل نباشد، لکن دلالتش بر آنکه وضع اُمور نوعیّه بر آن است که به مشورت نوع برگزار شود، در کمال ظهور است. سیرۀ مقدّسۀ نبویّه صلّی الله علیه و آله در مشورت با اصحاب: ”وَأشِیرُوا عَلَیَّ أصحابی“[٣] فرمودن در حوادث را، کتب سِیَر مشروحاً متضمّن و موافقت آن حضرت با آراءِ اکثر[هم] به جایی منتهی بود که حتّی در غزوۀ اُحُد با اینکه رأی مبارک شخص حضرتش با جماعتی از اصحاب، عدم خروج از مدینۀ مشرّفه را ترجیح فرمود ـو بعد هم همه دانستند که صلاح و صواب همان بودـ مع‌هذا چون اکثریّت آراء بر خروج مستقرّ بود از این رو با آنان موافقت و

[١]. سوره آل‌عمران (٣) آیه ١٥٩.

[٢]. سوره شوری (٤٢) آیه ٣٨.

[٣]. المغازی، ج ١، ص ٢٠٩؛ الکامل، ج ٢، ص ١٢٠، با قدری اختلاف.